Pakistan, Suudi Arabistan ve Türkiye'nin askeri şefleri, 26 Eylül Cuma günü Riyad'da bir araya gelerek istihbarat paylaşımını artırma, askeri koordinasyon ve kabiliyet entegrasyonu konularını görüştü. Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı ve Pakistan ordusundan yapılan açıklamalara göre, toplantıda üç ülke arasındaki savunma işbirliğinin derinleştirilmesi ve ortak güvenlik endişelerine yönelik somut adımlar atılması hedeflendi.
Görüşmenin Arka Planı ve Detayları
Riyad'daki toplantıya Türkiye'den Genelkurmay Başkanı Orgeneral Metin Gürak, Pakistan'dan Genelkurmay Başkanı Orgeneral Asim Munir ve Suudi Arabistan'dan Genelkurmay Başkanı Orgeneral Fayyad bin Hamed el-Ruwaili katıldı. Üçlü görüşmede, savunma sanayii işbirliği, ortak askeri tatbikatlar ve terörle mücadele konularında fikir alışverişinde bulunuldu. Ayrıca, bölgesel güvenlik tehditlerine karşı ortak hareket etme iradesi vurgulandı.
Pakistan ordusundan yapılan açıklamada, "Üç ülke arasındaki mevcut savunma ilişkilerinin daha da güçlendirilmesi ve yeni işbirliği alanlarının keşfedilmesi konusunda mutabık kalındı" denildi. Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı ise görüşmenin, "kardeş ülkeler arasındaki stratejik ortaklığı pekiştirmeyi amaçladığını" belirtti. Toplantının, son dönemde artan bölgesel gerilimler ve küresel güvenlik belirsizlikleri bağlamında gerçekleştiği kaydedildi.
Üç ülkenin askeri şefleri arasındaki bu buluşma, son yıllarda savunma alanında artan işbirliğinin bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan daha önce de ortak tatbikatlar düzenlemiş ve savunma sanayii projelerinde işbirliği yapmıştı. Özellikle Türkiye'nin insansız hava araçları ve askeri teknoloji alanındaki deneyimi, Pakistan ve Suudi Arabistan'ın ilgisini çekiyor. Pakistan ise nükleer kapasitesi ve geniş askeri tecrübesiyle öne çıkıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu görüşme, Orta Doğu ve Güney Asya'da değişen jeopolitik dengeler ışığında önem taşıyor. ABD'nin Afganistan'dan çekilmesi sonrası bölgede oluşan güç boşluğu, bölgesel aktörleri yeni ittifak arayışlarına itti. Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında Pakistan ve Orta Doğu'ya yaptığı yatırımlar da bu dinamikleri etkiliyor. Ayrıca, İran'ın nükleer programı ve Yemen'deki istikrarsızlık, Suudi Arabistan ve müttefiklerini savunma işbirliğini güçlendirmeye yöneltiyor.
Türkiye, son yıllarda Körfez ülkeleriyle ilişkilerini normalleştirme sürecinde. Suudi Arabistan ile yaşanan gerilimlerin ardından atılan adımlar, savunma alanında da somut işbirliğine dönüşüyor. Pakistan ile Türkiye arasında ise köklü bir askeri ortaklık bulunuyor; iki ülke düzenli olarak ortak tatbikatlar yapıyor ve savunma sanayii projeleri yürütüyor. Bu üçlü görüşme, Türkiye'nin bölgesel bir güvenlik aktörü olarak rolünü pekiştirme çabası olarak yorumlanabilir.
Öte yandan, bu tür bir işbirliği, ABD ve Batı'nın bölgedeki etkisini dengeleyebilir. Suudi Arabistan'ın geleneksel olarak ABD ile yakın savunma ilişkileri olsa da, son dönemde Çin ve Rusya ile de temaslarını artırdığı biliniyor. Pakistan ise Çin ile stratejik ortaklığını sürdürürken, ABD ile ilişkileri inişli çıkışlı bir seyir izliyor. Türkiye'nin Batı ile yaşadığı sorunlar da göz önüne alındığında, üçlü mekanizmanın alternatif bir güvenlik platformu oluşturma potansiyeli var. Ancak şu aşamada somut bir ittifak veya ittifak anlaşmasından ziyade, diyalog ve koordinasyon mekanizması olarak kaldığı görülüyor.
Uzmanlar, bu görüşmenin savunma sanayii işbirliğini hızlandırabileceğini belirtiyor. Türkiye'nin Bayraktar TB2 ve Akıncı gibi İHA'ları, Pakistan'ın askeri tecrübesi ve Suudi Arabistan'ın finansal kaynakları bir araya geldiğinde, bölgesel güvenlik denkleminde önemli bir ağırlık oluşturabilir. Ancak üç ülkenin önceliklerinin farklı olması, işbirliğinin derinleşmesini sınırlayabilir. Yine de bu toplantı, çok taraflı savunma diplomasisinin somut bir örneği olarak kayda geçti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye için bu görüşme, savunma sanayii ihracatı ve bölgesel nüfuz açısından kritik bir fırsat sunuyor. Suudi Arabistan ve Pakistan ile askeri işbirliğini güçlendirmek, Türkiye'nin Körfez ve Güney Asya'da stratejik ağırlığını artırabilir. Ayrıca, Batı ile yaşanan gerilimlerde alternatif ortaklıklar geliştirme stratejisi kapsamında önemli bir adım. Ancak, bu ülkelerle ilişkilerin hassas dengeleri gözetilerek yürütülmesi gerekiyor; zira Suudi Arabistan ile normalleşme süreci henüz kırılgan ve Pakistan ile ilişkilerde ekonomik faktörler belirleyici. Yine de askeri diyalog, Türkiye'nin bölgesel güvenlik mimarisinde oyun kurucu rolünü pekiştirebilir.
