Pakistan, İslamabad Mutabakatı (Islamabad MoU) kapsamında yürüttüğü diplomatik girişimlerle uluslararası alanda belirli bir hareket alanı kazanmış olsa da, bu ivmenin yurtiçinde ekonomik refaha dönüşmemesi durumunda etkisinin sınırlı kalacağı öngörülüyor. Uzmanlar, orta güç statüsündeki ülkelerin diplomasi hamlelerinin ancak iç reformlarla desteklendiğinde kalıcı sonuçlar doğurabileceğini vurguluyor. Pakistan'ın bu süreçte Çin ve ABD arasında denge kurma çabası, küresel rekabetin ortasında kalan ülkeler için önemli bir vaka çalışması niteliği taşıyor.
Gelişmenin Arka Planı
İslamabad Mutabakatı, Pakistan'ın özellikle Afganistan ve Hindistan ile olan ilişkilerinde bir yumuşama dönemini simgeliyor. Mutabakat, bölgesel ticaret ve güvenlik işbirliğini artırmayı hedefliyor. Ancak Pakistan'ın içinde bulunduğu ekonomik kriz, yüksek enflasyon ve işsizlik oranları, diplomatik başarıların kamuoyuna yansımasını zorlaştırıyor. IMF ile yürütülen kredi görüşmeleri ve Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru (CPEC) projelerindeki aksaklıklar, dış politikadaki kazanımların içeride hissedilmesini engelliyor.
Pakistanlı diplomatlar, mutabakatın ülkenin bölgesel bir aktör olarak konumunu güçlendirdiğini savunsa da, muhalif kesimler bu durumu 'palyaço diplomasisi' olarak nitelendiriyor. Ekonomik göstergeler, halkın yaşam standardında henüz bir iyileşme olmadığını gösteriyor. Dünya Bankası verilerine göre, Pakistan nüfusunun yüzde 40'ı yoksulluk sınırının altında yaşıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Pakistan'ın İslamabad Mutabakatı kapsamındaki çabaları, bölgesel istikrar açısından kritik. Ülke, Afganistan'da barış sürecine ev sahipliği yaparak Taliban ile uluslararası toplum arasında köprü görevi üstleniyor. Ancak bu durum, Pakistan'ın Hindistan ile Keşmir konusundaki anlaşmazlığını çözmeye yetmiyor. Ayrıca, ABD'nin Çin ile rekabeti, Pakistan gibi orta güçleri bir tercih yapmaya zorluyor. Çin'e yakınlaşma, Batı ile ilişkilerde gerilime yol açabiliyor. Bu bağlamda, İslamabad Mutabakatı, Pakistan'ın bağımsız bir dış politika yürütme kapasitesinin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor, ancak bu kapasitenin ekonomik getiri sağlayıp sağlayamayacağı belirsiz.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Pakistan'ın orta güç diplomasisindeki zorlukları, Türkiye için de paralel dersler içermektedir. Her iki ülke de çok yönlü dış politika izlemekte, ancak ekonomik kırılganlıklar diplomatik kazanımları gölgeleyebilmektedir. Türkiye, Pakistan ile yakın işbirliği içinde olduğu için, İslamabad'ın denge politikaları Ankara'nın bölgesel stratejilerini doğrudan etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin kendi orta güç olarak konumlanma çabası, Pakistan'ın deneyimlerinden çıkarımlar yapmasını gerektiriyor. Sonuçta, dış politikada elde edilen ivmenin iç reformlarla desteklenmemesi halinde kalıcı olmayacağı gerçeği, Türk dış politikası açısından da geçerlidir.
