Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar'ın, ABD ile İran arasında devam eden dolaylı müzakerelerin kritik bir aşamasında Cenevre'ye hareket ettiği bildirildi. Middle East Eye'ın haberine göre, üst düzey Pakistanlı bir yetkili, Bakan Dar'ın İranlı ve Amerikalı diplomatlarla bir araya gelmek üzere İsviçre'ye gittiğini doğruladı. Ziyaret, bölgesel güçlerin Tahran ile Washington arasındaki gerilimi azaltma çabalarının yoğunlaştığı bir dönemde gerçekleşiyor. Pakistan, geçmişte Suudi Arabistan-İran rekabetinde dengeleyici bir rol oynamış ve nükleer müzakerelerde de zaman zaman arabuluculuk yapmıştı. Cenevre'deki temasların, özellikle İran'ın uranyum zenginleştirme programı ve bölgesel güvenlik meseleleri etrafında şekillenmesi bekleniyor.
Ziyaretin Arka Planı ve Öne Çıkan Detaylar
Pakistan Dışişleri Bakanlığı'ndan henüz resmi bir açıklama gelmezken, ismi açıklanmayan bir diplomatik kaynak, Bakan Dar'ın Cenevre'deki Birleşmiş Milletler ofislerinde iki tarafla ayrı ayrı görüşmeler yapacağını aktardı. Haberde, Pakistan'ın bu girişiminin, İran'ın nükleer dosyasındaki son gelişmeler ve ABD'nin bölgedeki angajmanının derinleşmesiyle bağlantılı olduğu belirtiliyor. Özellikle, İran'ın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile işbirliğinin sorgulandığı bir dönemde, Pakistan'ın arabuluculuk teklifinin iki tarafça da olumlu karşılandığı ifade ediliyor. İran'ın nükleer anlaşma (Kapsamlı Ortak Eylem Planı - JCPOA) müzakerelerinde yaşanan tıkanıklık, bölgesel aktörlerin alternatif kanallar açma arayışını hızlandırmış durumda.
Pakistan'ın bu hamlesi, aynı zamanda ülkenin dış politikada yeniden aktif bir rol üstlenme isteğini yansıtıyor. Geçtiğimiz yıllarda Suudi Arabistan ve Çin'in yanı sıra, ABD ile de dengeli ilişkiler yürüten İslamabad yönetimi, İran konusunda da “yapıcı bir ortak” imajı çizmeye çalışıyor. Bakan Dar'ın görüşmelerde, İran'ın nükleer faaliyetlerine kısıtlama getirilmesi karşılığında yaptırımların hafifletilmesi gibi somut önerileri gündeme getirmesi bekleniyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Hint-Pasifik ve Orta Doğu Dengesi
Pakistan'ın üstlendiği bu rol, yalnızca Orta Doğu'yu değil, aynı zamanda Hint-Pasifik bölgesindeki güç dengelerini de ilgilendiriyor. ABD'nin İran'a yönelik politikaları, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Pakistan'ın yakın müttefiklerini doğrudan etkiliyor. Aynı zamanda, Çin'in İran'daki enerji yatırımları ve Belt and Road Initiative (Kuşak ve Yol Projesi) kapsamındaki işbirlikleri, Pakistan'ı bu denklemde kritik bir konuma taşıyor. Pakistan'ın arabuluculuğu, Çin'in bölgedeki çıkarlarına da hizmet ederken, ABD'nin ise İran'la yaşadığı krizde alternatif bir müzakere kanalı açmasına yardımcı oluyor.
Öte yandan, İran'ın nükleer programına ilişkin endişeler uluslararası kamuoyunda giderek artıyor. UAEA Başkanı Rafael Grossi, geçtiğimiz haftalarda İran'ın yüzde 60'a varan zenginleştirme seviyelerine ulaştığını ve bunun “son derece endişe verici” olduğunu belirtmişti. Bu bağlamda, Pakistan'ın Cenevre girişimi, İran'ın müzakere masasına dönmesi için bir fırsat olarak değerlendirilebilir. Ancak, İran'ın Batı ile yaşadığı derin güvensizlik ve ABD'nin yaptırım politikaları, çözümü zorlaştıran temel faktörler olarak öne çıkıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ve Pakistan ile tarihsel ve kültürel bağları olan bir bölgesel güç olarak, bu tür arabuluculuk girişimlerini yakından izlemektedir. Ankara, İran'ın nükleer programı konusunda barışçıl çözümden yana bir tutum sergilerken, ABD ile ilişkilerinde de dengeleyici bir politika izlemektedir. Pakistan'ın bu hamlesi, Türkiye'nin de benzer roller üstlenebileceği bir zemin hazırlayabilir. Ancak, Türkiye'nin İran ile enerji işbirliği ve Suriye'deki farklı pozisyonları, bu denklemi karmaşıklaştırmaktadır. Bölgesel istikrar açısından, Pakistan'ın girişiminin başarılı olması, Türkiye'nin de çıkarına olacaktır. Zira, İran'la yaşanacak bir kriz, göç, terörizm ve enerji arzı gibi konularda Türkiye'yi doğrudan etkileyebilir. Bu nedenle, Ankara'nın süreci dikkatle takip etmesi ve gerektiğinde yapıcı katkı sunması beklenmektedir.
