Pakistan hükümeti, eski Başbakan İmran Han'ın partisi Pakistan Adalet Hareketi'nin (PTI) başkent İslamabad'a yürüme kararı alması üzerine ülke genelinde geniş güvenlik önlemleri aldı. On binlerce polis memuru konuşlandırıldı, başkente giden ana yollar beton bariyerler ve konteynerlerle kapatıldı. PTI liderleri, tutuklu bulunan İmran Han'ın serbest bırakılması talebiyle ülke çapında gösteri düzenleme sözü verdi; hükümet ise "kamu düzenini korumak" için her türlü yasa dışı toplanmaya izin verilmeyeceğini açıkladı.
Gelişmenin Arka Planı
İmran Han, Nisan 2022'de güvensizlik oyuyla başbakanlıktan uzaklaştırıldı. O tarihten bu yana hakkında açılan onlarca davada yolsuzluk, devlet sırlarını ifşa etme ve terörle mücadele yasasını ihlal gibi suçlamalarla karşı karşıya. Ağustos 2023'te bir yolsuzluk davasından üç yıl hapis cezasına çarptırıldı ve tutuklandı; ancak cezası daha sonra temyiz mahkemesi tarafından askıya alındı. Yine de Han, başka davalar nedeniyle cezaevinde tutuluyor. PTI, bu davaların siyasi motivasyonlu olduğunu savunuyor ve seçimlere katılmasının engellendiğini belirtiyor.
Şubat 2024 genel seçimlerinde PTI, seçim komisyonu tarafından parti içi seçimlerini usulsüz yaptığı gerekçesiyle seçime katılmaktan men edildi. Ancak partinin desteklediği bağımsız adaylar Meclis'te en büyük grubu oluşturdu. Buna rağmen İmran Han ve partisi, ordu ve hükümet tarafından baskı altında tutulmaya devam ediyor. Son aylarda PTI yandaşlarına yönelik tutuklamalar arttı, partinin önde gelen isimleri ya hapiste ya da yurt dışında.
PTI'nin çağrısı üzerine İslamabad'a yürümek isteyen binlerce kişi, Pencap eyaletinde polis tarafından durduruldu. Yetkililer, şehir girişlerine beton bloklar yerleştirdi, köprüleri kapattı ve toplu taşımayı askıya aldı. İslamabad çevresinde "kırmızı bölge" ilan edilen alanlarda toplanma yasaklandı. Hükümet, göstericilere karşı "gerekirse ateş açılacağı" uyarısında bulundu. PTI, buna rağmen yürüyüşün süreceğini ve "demokrasi için sonuna kadar direneceklerini" duyurdu.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Pakistan, nükleer silaha sahip, 240 milyon nüfuslu ve Güney Asya'nın istikrarı açısından kritik bir ülke. İmran Han'ın tutukluluğu ve PTI'ye yönelik baskılar, ülkede siyasi kutuplaşmayı derinleştiriyor. Ülke ekonomisi yüksek enflasyon, döviz rezervlerinin erimesi ve Uluslararası Para Fonu (IMF) ile yürütülen kredi görüşmeleriyle zor günler geçiriyor. Siyasi istikrarsızlık, yatırımcı güvenini sarsıyor ve ekonomik toparlanmayı geciktiriyor.
Ordu, ülke siyasetinde tarihsel olarak belirleyici bir rol oynuyor. İmran Han, iktidara geldiği 2018'de orduyla iyi ilişkiler içindeydi; ancak iktidardan uzaklaştırılmasının ardından orduyla arası açıldı. Han, ordunun kendisine karşı komplo kurduğunu iddia ediyor. Ordu ise siyasete müdahale iddialarını reddediyor. ABD ve Batılı ülkeler, Pakistan'daki siyasi gelişmeleri yakından izliyor; özellikle Afganistan'daki istikrarsızlık ve bölgesel güvenlik açısından Pakistan'ın istikrarı kritik önemde.
Çin, Pakistan'ın en yakın müttefiki ve önemli bir yatırımcısı. Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru (CPEC) kapsamında milyarlarca dolarlık altyapı projesi yürütülüyor. Siyasi istikrarsızlık, bu projelerin geleceğini de etkileyebilir. Ayrıca Pakistan, Rusya-Ukrayna savaşında denge politikası izliyor ve Batı ile ilişkilerini yönetmeye çalışıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Pakistan ile tarihsel, kültürel ve stratejik bağlara sahip. Son yıllarda savunma sanayii iş birliği, ticaret ve diplomatik ilişkiler hızla gelişti. İmran Han döneminde Türkiye-Pakistan ilişkileri zirveye ulaşmıştı; Han, Türkiye'yi sık sık ziyaret etmiş ve iki ülke arasında yakın bir dostluk kurmuştu. Han'ın tutukluluğu ve yaşanan siyasi kriz, Türkiye'nin bölgedeki istikrarı ve kendi ekonomik çıkarlarını koruma açısından dikkatle izlediği bir süreç. Pakistan'daki istikrarsızlık, Türkiye'nin Asya'ya açılan kapısı konumundaki bu ülkeyle ticaret ve yatırım planlarını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca Türkiye, Pakistan'ın iç işlerine karışmaktan kaçınsa da, bölgesel istikrarın korunması için ılımlı bir tutum izliyor. Türk dış politikası, hem Pakistan hem de Hindistan ile dengeli ilişkiler yürütmeye özen gösteriyor.
