Pakistan'ın Afganistan'ın doğusundaki sınır bölgelerine düzenlediği hava saldırılarında en az dört sivilin hayatını kaybettiği bildirildi. Taliban yönetimi saldırıyı sert bir dille kınarken, Pakistan ordusu operasyonun "kesinlikle belirlenmiş askeri hedeflerle sınırlı" olduğunu açıkladı. Olay, iki komşu ülke arasında son aylarda artan gerilimin yeni bir halkası olarak değerlendiriliyor. Saldırı, Pakistan'ın Afganistan'da 10 hedefi vurduğunu duyurmasının ardından geldi. Ancak yerel kaynaklar, vurulan bölgelerde sivil yerleşim alanlarının da bulunduğunu öne sürüyor.
Gelişmenin Arka Planı
Pakistan ve Afganistan arasındaki gerilim, özellikle 2021'de Taliban'ın Kabil'de yönetimi devralmasından bu yana derinleşti. Pakistan, Afganistan topraklarını kendisine karşı faaliyet yürüten silahlı gruplara güvenli liman sağlamakla suçluyor. Özellikle Tahrik-e Taliban Pakistan (TTP) ve Belucistan ayrılıkçı gruplarının sınırın ötesinden saldırılar düzenlediğini savunuyor. Taliban yönetimi ise bu iddiaları reddediyor ve Pakistan'ın kendi iç sorunlarını Afganistan'a ihraç etmeye çalıştığını belirtiyor.Son hava saldırısı, Pakistan'ın sınır güvenliğini sağlamak için artan ölçüde askeri yöntemlere başvurduğunu gösteriyor. Pakistan ordusundan yapılan açıklamada, operasyonun "terörle mücadele kapsamında" gerçekleştirildiği ve "sivillerin zarar görmemesi için azami dikkatin gösterildiği" ifade edildi. Ancak Afgan tarafı, saldırıda ölenlerin arasında kadın ve çocukların bulunduğunu iddia ediyor. Taliban yönetimi sözcüsü, saldırının "uluslararası hukuka ve komşuluk ilişkilerine aykırı" olduğunu söyledi.
Bölgedeki güvenlik uzmanlarına göre, bu tür saldırılar iki ülke arasındaki güven bunalımını daha da artırıyor. Özellikle sınır hattındaki aşiret bölgelerinde yaşayan siviller, çatışmaların ortasında kalıyor. Pakistan, son yıllarda Afganistan sınırına yakın bölgelerde güvenlik güçlerini takviye etti ve sınırın her iki tarafında da operasyonlar düzenliyor. Ancak bu operasyonlar, Afganistan'ın egemenlik haklarının ihlali olarak görülüyor ve diplomatik krizlere yol açıyor.
Bölgesel veya Küresel Boyut
Pakistan-Afganistan gerilimi, Güney Asya'nın istikrarı açısından kritik bir öneme sahip. İki nükleer güç arasındaki doğrudan çatışma riski düşük görünse de, vekil gruplar üzerinden yürütülen mücadele bölgeyi istikrarsızlaştırıyor. Özellikle Çin'in bölgedeki yatırımları ve Kuşak-Yol projesi kapsamındaki projeler, güvenlik sorunlarından olumsuz etkilenebilir. Çin, hem Pakistan hem de Afganistan ile iyi ilişkiler sürdürmeye çalışıyor ve taraflar arasında arabuluculuk yapabileceği sinyalleri veriyor.ABD'nin Afganistan'dan çekilmesinin ardından bölgede oluşan güç boşluğu, Pakistan'ın daha agresif bir politika izlemesine olanak tanıdı. Ancak Taliban yönetiminin uluslararası tanınma arayışı ve ekonomik krizle boğuşması, Afganistan'ın dış saldırılara karşı koyma kapasitesini sınırlıyor. Bu durum, Pakistan'ın askeri operasyonlarını daha cesur bir şekilde gerçekleştirmesine zemin hazırlıyor. Öte yandan, Hindistan'ın Afganistan'daki etkisini artırma çabaları da Pakistan'ı rahatsız ediyor. Hindistan, Taliban yönetimiyle temas kurarak bölgede nüfuz alanı yaratmaya çalışıyor.
Uluslararası toplum, son saldırıya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmadı. Birleşmiş Milletler, sivil kayıplarından endişe duyduğunu belirterek taraflara itidal çağrısında bulundu. İnsan hakları örgütleri, Pakistan'ın sınır ötesi operasyonlarının uluslararası hukuka uygunluğunu sorguluyor. Afganistan'daki sivil kayıplar, zaten kırılgan olan insani durumu daha da kötüleştirebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Pakistan ile yakın ilişkilere sahip olan Türkiye, aynı zamanda Taliban yönetimiyle de diyalog kanallarını açık tutmaya çalışıyor. Ankara, Afganistan'da istikrarın sağlanması ve insani yardımların ulaştırılması için aktif diplomasi yürütüyor. Bu saldırı, Türkiye'nin bölgede denge politikası izlemesini zorlaştırabilir. Türk dış politikası açısından, Pakistan'ın askeri operasyonlarına sessiz kalmak ya da eleştirmek arasında bir tercih yapmak gerekiyor. Ayrıca, Türkiye'nin Afganistan'daki insani yardım faaliyetleri ve Kabil Havalimanı'nın işletilmesi gibi konularda Taliban ile yürüttüğü görüşmeler, bu tür gerginliklerden olumsuz etkilenebilir. Bölgesel istikrar, Türkiye'nin ekonomik ve güvenlik çıkarları için hayati önem taşıyor.
