Afganistan'daki Taliban yönetiminin yetkilileri, Pakistan güçlerinin ülkenin doğusunda düzenlediği hava saldırıları ve kara operasyonlarında en az 36 sivilin hayatını kaybettiğini, 160'tan fazla kişinin yaralandığını açıkladı. Pazartesi günü yapılan açıklamada, saldırıların gece boyunca sürdüğü ve özellikle sivil yerleşimlerin hedef alındığı belirtildi. Afgan makamları, bu tür saldırıların misillemeyle karşılanacağı uyarısında bulunurken, Pakistan tarafından resmi bir açıklama gelmedi. İki ülke arasındaki gerginlik, son haftalarda sınır ötesi terör faaliyetleri ve Pakistan Talibanı'nın varlığı nedeniyle tırmanışa geçmişti.
Gelişmenin arka planı
Pakistan, Afganistan sınırı boyunca Pakistan Talibanı (TTP) militanlarının sığındığı bölgelere yönelik son dönemde yoğun bir askeri hareketlilik başlatmış durumda. İslamabad yönetimi, TTP'nin Afgan topraklarını kullanarak Pakistan'da saldırılar düzenlediğini iddia ediyor. Taliban'ın 2021'de Kabil'de iktidarı ele geçirmesinin ardından bölgede güvenlik boşluğu oluşmuş ve bu durum Pakistan'ın endişelerini artırmıştı. Son saldırıda hedef alınan bölgelerin, TTP militanlarının faaliyet gösterdiği iddia edilen Paktika ve Host vilayetleri olduğu bildiriliyor.
Afgan yetkililere göre saldırılarda en az 8 çocuk ve 5 kadın hayatını kaybetti. Bölgedeki hastaneler, yaralı sayısının artabileceği konusunda uyarıda bulunuyor. Taliban hükümetinin sözcüsü Zabihullah Mücahid, saldırıyı kınayarak "uluslararası hukukun açık ihlali" olarak nitelendirdi ve Pakistan'a karşı "gerekli tedbirlerin alınacağını" duyurdu.
Bölgesel ve küresel boyut
Pakistan-Afganistan sınırı, yıllardır terör örgütleri, kaçakçılık ağları ve etnik gerilimler nedeniyle istikrarsız bir bölge. Pakistan'ın sınır ötesi operasyonları, genellikle Taliban yönetimiyle doğrudan çatışma riskini barındırıyor. Bu son gelişme, bölgedeki uluslararası aktörlerin de dikkatini çekmiş durumda. Birleşmiş Milletler, sivil kayıpları endişeyle karşılarken, iki ülke arasındaki diyaloğun artırılması çağrısında bulundu. ABD ise Pakistan'ın terörle mücadele çabalarını anladığını ancak sivil can kayıplarının kabul edilemez olduğunu belirtti.
Uzmanlar, Pakistan'ın TTP'ye karşı sert önlemler almasının, bölgede yeni bir mülteci krizine yol açabileceği görüşünde. Afganistan'ın zaten kırılgan olan ekonomisi, artan güvensizlikle daha da kötüleşebilir. Öte yandan, Hindistan ve İran gibi bölge ülkeleri, Pakistan-Afganistan gerilimini yakından izliyor; zira bu durum Orta Asya enerji koridorlarını ve bölgesel ticareti de etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Pakistan ve Afganistan arasındaki bu gerginlik, Türkiye'nin bölgedeki dengeleri gözeten dış politikası açısından dikkatle izlenmesi gereken bir konu. Ankara, hem Pakistan ile stratejik ortaklığını hem de Afganistan'da istikrar arayışını sürdürmektedir. Türkiye, geçmişte iki ülke arasında arabuluculuk teklif etmiş ancak kalıcı bir çözüm sağlanamamıştır. Bu çatışma, özellikle Türkiye'nin Orta Asya ve Güney Asya'ya yönelik ticari ve diplomatik girişimlerini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, bölgede artan güvensizlik, Türk inşaat firmaları ve sivil toplum kuruluşlarının faaliyetlerini kısıtlayabilir. Türkiye'nin, sivil kayıpları kınayan ve diyalog çağrısı yapan BM kararlarına destek vermesi, bölgesel istikrarı önceleyen dış politika vizyonuyla uyumludur.
