Ortadoğu'da tırmanan jeopolitik gerginlik, küresel piyasaları olumsuz etkilemeye devam ediyor. İngiltere'nin önde gelen borsa endeksi FTSE 100, bugün açılış öncesi işlemlerde düşüş sinyali veriyor. Yatırımcılar, bölgedeki çatışmaların yayılma potansiyeli ve enerji fiyatlarındaki belirsizlik nedeniyle riskten kaçış eğilimini sürdürüyor. Londra merkezli endeks, hafta başında %1,2 değer kaybetmişti; bugün de benzer bir düşüş bekleniyor.
Gelişmenin arka planı: Artan bölgesel tansiyon
FTSE 100'deki düşüşün ana tetikleyicisi, İsrail ile İran destekli gruplar arasında yeniden alevlenen çatışmalar. Geçtiğimiz hafta sonu İsrail'in Suriye'deki hedeflere yönelik hava saldırıları ve ardından Hizbullah'ın kuzey İsrail'e roket atışları, savaşın Lübnan'a sıçrama riskini artırdı. ABD Dışişleri Bakanlığı'nın bölgedeki askeri varlığını güçlendirmesi de piyasalarda tedirginlik yarattı.
Analistler, yatırımcıların özellikle petrol fiyatlarındaki olası sıçramaya odaklandığını belirtiyor. Brent petrol varil fiyatı, son bir haftada %5 artarak 92 doların üzerine çıktı. Enerji maliyetlerindeki yükseliş, enflasyonist baskıları artırarak merkez bankalarının faiz indirim beklentilerini zayıflatıyor. İngiltere Merkez Bankası'nın (BoE) faiz kararı da belirsizlikleri körüklüyor. BoE'nin bu hafta faizi sabit tutması beklenirken, yatırımcılar yıl sonuna kadar olası bir indirimin ertelenebileceğini fiyatlıyor.
FTSE 100'deki düşüşte, savunma ve enerji hisseleri dışındaki sektörler özellikle olumsuz etkileniyor. Bankacılık, perakende ve havacılık hisseleri, jeopolitik risklere karşı en hassas kalemler olarak öne çıkıyor. Öte yandan, altın fiyatları güvenli liman talebiyle yükselirken, ons başına 2.400 dolar sınırına dayanmış durumda.
Bölgesel ve küresel boyut: Enerji fiyatları ve ticaret yolları
Ortadoğu'daki gerginliğin küresel ekonomiye yansımaları yalnızca FTSE 100 ile sınırlı değil. Küresel hisse senedi piyasalarında satış baskısı hissedilirken, tahvil getirileri düşüyor. Asya piyasaları da bugün düşüşle açıldı; Japonya'nın Nikkei 225 endeksi %1,3, Hong Kong Hang Seng endeksi ise %0,9 geriledi.
Petrol fiyatlarındaki yükseliş, özellikle ithal enerjiye bağımlı ülkeler için risk oluşturuyor. Hürmüz Boğazı'nın olası bir kapanması senaryosu, ham petrol arzında ciddi aksamalara yol açabilir. Bu durum, başta Çin ve Hindistan olmak üzere büyük alıcıları doğrudan etkileyecek. ABD ve Avrupa Birliği'nin stratejik petrol rezervlerinden arz yapma olasılığı ise fiyat artışını sınırlayan bir faktör olarak değerlendiriliyor.
Uzmanlar, Orta Doğu'daki çatışmaların uzun süreli olması halinde küresel tedarik zincirlerinin de zarar göreceği uyarısında bulunuyor. Süveyş Kanalı ve çevresindeki deniz ticaret yolları, bölge istikrarsızlığından en çok etkilenecek noktalar arasında. Bu durum, navlun maliyetlerini artırarak enflasyonla mücadeleyi zora sokabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ortadoğu'daki gerilimin yükselmesi, Türkiye ekonomisi için doğrudan riskler barındırıyor. Türkiye, enerji ihtiyacının büyük kısmını ithal ettiği için petrol ve doğalgaz fiyatlarındaki artış, cari açık ve enflasyon üzerinde baskı oluşturabilir. Öte yandan, bölgede çatışmaların tırmanması, Türkiye'nin enerji koridoru olma hedefini de olumsuz etkileyebilir. Türkiye, İsrail ve Filistin arasında arabuluculuk girişimlerini sürdürürken, piyasalardaki oynaklık TL'de değer kaybına yol açabilir. Merkez Bankası'nın faiz politikası ve rezerv yönetimi, bu dönemde daha kritik hale geliyor.
