Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) tarafından açıklanan verilere göre, Ağustos ayında küresel hava yolu yolcu talebi bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla %0,8 oranında geriledi. Bu düşüşte, Orta Doğu merkezli hava yollarının yaşadığı %14,6'lık talep kaybı belirleyici oldu. IATA, diğer bölgelerdeki büyümenin ise %0,6 ile sınırlı kaldığını bildirdi.
Orta Doğu'daki Keskin Düşüşün Nedenleri
Orta Doğu taşıyıcılarının yolcu talebindeki %14,6'lık daralma, bölgede artan jeopolitik gerilimler ve güvenlik endişelerinden kaynaklanıyor. Özellikle İsrail-Hamas çatışmasının yol açtığı istikrarsızlık, birçok havayolunun İsrail, Lübnan ve İran'a yönelik uçuşlarını askıya almasına veya rotalarını değiştirmesine neden oldu. Ayrıca, Kızıldeniz'deki Husi saldırıları nedeniyle bazı havayolları Afrika Boynuzu çevresinden uçmayı tercih ederek uçuş sürelerini ve maliyetlerini artırdı. Bu durum, bölgeye olan talebi olumsuz etkiledi.
IATA verilerine göre, Orta Doğu'daki düşüş sadece Ağustos ayıyla sınırlı değil; son aylarda da benzer bir eğilim gözlemleniyordu. Bölgedeki havayolları, hem iş hem de turistik amaçlı seyahatlerde ciddi bir azalma yaşıyor. Örneğin, Emirates, Qatar Airways ve Etihad gibi büyük taşıyıcılar, bazı seferlerini azaltmak zorunda kaldı. Aynı şekilde, Türk Hava Yolları da Orta Doğu uçuşlarında bir miktar düşüş yaşasa da, küresel ağı sayesinde bu kaybı telafi edebiliyor.
Uzmanlar, bölgedeki istikrarsızlığın önümüzdeki aylarda da devam etmesi halinde, Orta Doğu hava yolu pazarının daha da daralabileceği uyarısında bulunuyor. IATA, hükümetlere ve havayollarına, güvenlik önlemlerini artırmaları ve esnek bilet politikaları uygulamaları çağrısında bulundu.
Küresel Büyüme Yavaşladı
Küresel ölçekte ise talep artışı %0,6 gibi oldukça düşük bir seviyede kaldı. Bu, pandemi sonrası toparlanma sürecinin ivme kaybettiğini gösteriyor. Asya-Pasifik bölgesi, özellikle Çin'in ekonomik yavaşlaması nedeniyle beklenen canlanmayı gösteremedi. Kuzey Amerika ve Avrupa arasındaki transatlantik uçuşlarda ise nispeten daha iyi bir performans sergilendi; ancak bu, küresel düşüşü dengelemeye yetmedi.
IATA Genel Direktörü Willie Walsh, yaptığı açıklamada, "Küresel hava yolu talebindeki yavaşlama, ekonomik belirsizlikler ve jeopolitik risklerin bir yansımasıdır. Orta Doğu'daki çatışmalar, sadece bölgeyi değil, küresel havacılık sektörünü de olumsuz etkiliyor" ifadelerini kullandı. Walsh, hükümetlerin seyahat kısıtlamalarını gözden geçirmesi ve havayollarına destek olması gerektiğini vurguladı.
Öte yandan, kargo taşımacılığında ise farklı bir tablo var. IATA'ya göre, hava kargo talebi Ağustos'ta %1,2 artış gösterdi. Bu artışta, deniz taşımacılığındaki aksaklıklar ve Kızıldeniz'deki güvenlik sorunları nedeniyle şirketlerin hava kargoya yönelmesi etkili oldu. Ancak bu artış, yolcu talebindeki düşüşü telafi etmeye yetmiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Orta Doğu'daki hava yolu talebindeki keskin düşüş, Türkiye'yi iki açıdan etkiliyor. Birincisi, Türk Hava Yolları ve diğer Türk havayolları, bölgeye yönelik uçuşlarda azalma yaşayabilir; ancak geniş uçuş ağı sayesinde bu kayıp kısmen telafi edilebilir. İkincisi, Türkiye, Orta Doğu'dan gelen turist sayısında düşüşle karşılaşabilir. Buna karşın, jeopolitik riskler nedeniyle bazı havayollarının rotalarını Türkiye üzerinden geçirmesi, İstanbul'un transit merkez olarak önemini artırabilir. Ayrıca, bölgesel istikrarsızlık, Türkiye'nin enerji koridoru olma hedeflerini de dolaylı olarak etkileyebilir.
