Birleşik Krallık'ın Avrupa Birliği'nden ayrılma kararının üzerinden geçen on yıl, her iki taraf için de derin hayal kırıklığıyla anılıyor. 2016 referandumunda "bağımsızlık" vaadiyle yola çıkan Brexit savunucuları, beklenen ekonomik patlamayı bir türlü göremedi. AB ise en büyük üyelerinden birini kaybetmenin yaralarını sarmaya çalışırken, ticaret anlaşmaları ve düzenlemelerdeki sürtüşmeler hâlâ devam ediyor. Ortadoğu Gözlemevi'nde yayımlanan bir analiz, Brexit'in mirasının "evrensel hayal kırıklığı" olduğunu vurguluyor.
Brexit'in Ardındaki Beklentiler ve Gerçeklik
Brexit kampanyası sırasında "günde 350 milyon sterlin AB'ye gitmek yerine NHS'e harcanacak" sloganı büyük yankı uyandırmıştı. Ancak bu vaadin gerçekleşmediği gibi, İngiltere ekonomisi 2020'den bu yana G7 ülkeleri arasında en yavaş büyüyen ekonomi oldu. Ticaret engelleri, gümrük kontrolleri ve personel sıkıntısı, özellikle gıda ve ilaç sektörlerinde kendini hissettirdi. AB ile imzalanan Ticaret ve İş Birliği Anlaşması (TCA), birçok sektörde hizmet ticaretini kapsamadığı için finansal hizmetler ağır darbe aldı. Londra'nın finans merkezi konumu sarsılırken, Frankfurt ve Paris yeni iş alanları çekmeye başladı.
Siyasi cephede ise Brexit, Birleşik Krallık'ın iç siyasetinde derin kutuplaşmaya yol açtı. İskoçya'da bağımsızlık talepleri yeniden canlanırken, Kuzey İrlanda protokolü nedeniyle bölgedeki istikrar tehdit altına girdi. Muhafazakar Parti içindeki Brexit yanlıları ve karşıtları arasındaki çatışmalar, hükümet istikrarını zedeledi.
Avrupa Birliği ve Küresel Etkiler
Brexit, AB için de bir uyanış çağrısı oldu. Birlik, üye kaybının ardından daha sıkı entegrasyon ve savunma iş birliği yönünde adımlar attı. Ancak AB'nin Brexit sonrası bütçesinde oluşan 75 milyar Euro'luk açığı kapatmak için üye ülkelerin katkılarını artırması gerekti. Diğer yandan, Brexit referandumu, Avrupa genelinde popülist ve milliyetçi hareketleri cesaretlendirdi. Fransa, İtalya ve Hollanda'da benzer çıkış çağrıları yapılsa da şu ana kadar hiçbiri ciddi bir destek bulamadı. Küresel düzeyde ise Brexit, serbest ticaret ve küreselleşme karşıtı söylemi güçlendirirken, tedarik zincirlerinin yeniden şekillenmesine yol açtı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Brexit deneyimi, Türkiye için bir ders niteliği taşıyor. Avrupa Birliği ile entegrasyon sürecinde olan Türkiye, Brexit'in ekonomik maliyetlerini yakından izliyor. İngiltere ile Türkiye arasındaki ticaret hacmi Brexit sonrası %15 azalırken, yeni bir serbest ticaret anlaşması için müzakereler sürüyor. Ayrıca, İngiltere'nin AB'den ayrılması, Türkiye'nin AB ile ilişkilerinde bir alternatif olarak İngiltere'yi daha az önemli hale getirdi. Öte yandan, Brexit'in yarattığı belirsizlik, Türkiye'nin AB üyeliği hedefini daha da karmaşıklaştırdı. Türk dış politikasında, Brexit sonrası İngiltere ile ilişkileri güçlendirme çabaları, AB ile uyum politikalarıyla dengelenmeye çalışılıyor.
