ABD'de Başkan Donald Trump'ın anayasal düzene yönelik saldırıları yeni bir boyut kazandı. Tarihçi Profesör David W. Blight, Yale Üniversitesi'nde Amerikan tarihi dersleri veren uzman isim, Trump yönetiminin ABD Anayasası'nın 14. Değişikliği'ni hedef alan politikalarını kapsamlı bir şekilde değerlendiriyor. Bu değişiklik, İç Savaş sonrası 1868'de kabul edilmiş ve özellikle vatandaşlık tanımı, eşit koruma ve yasal süreç haklarını garanti altına alıyor. Trump'ın bu temel anayasal ilkeye karşı yürüttüğü mücadele, Amerikan siyasetinde derin bir kutuplaşmaya işaret ediyor.
14. Değişiklik Nedir ve Neden Hedef Alınıyor?
14. Değişiklik, ABD vatandaşlığını doğum yeri esasına bağlayan (jus soli) ve herkese yasalar önünde eşit koruma sağlayan bir düzenlemedir. Trump yönetimi, özellikle göçmenlik politikaları kapsamında, doğum yoluyla vatandaşlığı sınırlamak ve belgesiz göçmenlerin çocuklarını bu haktan mahrum bırakmak için çeşitli girişimlerde bulundu. Profesör Blight'a göre, bu saldırılar sadece hukuki değil, aynı zamanda tarihsel ve ideolojik bir savaşın parçası. Trump, 14. Değişiklik'in İç Savaş sonrası köleliği kaldırma ve eşitlik sağlama misyonunu tersine çevirmeye çalışıyor. Yürütme emirleri ve federal mahkemelerde açılan davalar yoluyla, değişikliğin kapsamını daraltmayı hedefliyor. Ancak hukukçular, bu girişimlerin Anayasa'ya açıkça aykırı olduğunu ve Yüksek Mahkeme tarafından iptal edileceğini savunuyor.
Küresel Boyut: Brexit'in 10. Yılı ve Ekonomik Milliyetçilik
Aynı dönemde, Atlantik'in diğer yakasında Brexit referandumunun 10. yılı geride kalırken, İngiltere'nin Avrupa Birliği'nden ayrılma kararının sonuçları halen tartışılıyor. Ekonomik milliyetçilik dalgası, tıpkı Trump'ın politika öncelikleri gibi, küresel ticaret ve göç dinamiklerini yeniden şekillendiriyor. Liaquat Ahamed'in 1873 adlı kitabı ise 19. yüzyılın sonlarındaki ekonomik krizleri ve bunların günümüze yansımalarını ele alıyor. Ahamed, küreselleşmenin gerilemesi ve korumacılığın yükselişi arasında paralellikler kuruyor. Bu bağlamda, Trump'ın 14. Değişiklik hamleleri ve Brexit, ulus devletlerin anayasal ve ekonomik egemenlik arayışlarının sembolleri haline gelmiş durumda. Analistler, bu eğilimlerin uluslararası hukuk ve insan hakları standartları üzerinde yaratabileceği baskıya dikkat çekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki anayasal tartışmalar, Türkiye'nin transatlantik ittifakını ve hukuk devleti ilkelerini doğrudan ilgilendiriyor. Trump'ın 14. Değişiklik'e yönelik saldırıları, ABD'nin iç politikasında istikrarsızlık yaratırken, Ankara için Washington nezdindeki insan hakları ve hukukun üstünlüğü temalı eleştirileri pekiştiriyor. Ayrıca, Brexit'in ticari etkileri ve küresel ekonomik milliyetçilik, Türkiye'nin AB ile ilişkilerinde ve ticaret politikalarında daha fazla manevra gerektirebilir. Bu gelişme, Türk dış politikasının başta ABD ve AB olmak üzere, değişen küresel güç dengelerine uyum sağlama ihtiyacını vurguluyor.
