Olivia Wilde'ın yönettiği ve başrolünü üstlendiği The Invite (Davet), modern evliliğin sorgulanan normlarını polyamory (çok eşlilik) odağında irdeleyen zeki ve komik bir hikaye sunuyor. Film, New York'un bohem çevrelerinde geçen bir akşam yemeği partisinde, evli bir çiftin arkadaşlarına açık ilişki teklif etmesiyle başlıyor. Bu teklif, masadaki herkesin kendi evlilik anlayışını sorgulamasına yol açıyor. Wilde, filmle ilgili yaptığı açıklamada, “Modern çiftlerin evlilikten ne istediğini anlamaya çalışıyoruz. Geleneksel kalıplar artık işlemiyor; herkes kendi kurallarını yazıyor” dedi. Film, 2023 Sundance Film Festivali'nde prömiyer yaptı ve eleştirmenlerden olumlu yorumlar aldı. Özellikle diyalogların gerçekçiliği ve karakterlerin duygusal derinliği övüldü.
Filmin Arka Planı ve Polyamory Tartışmaları
The Invite, Wilde'ın önceki filmi Booksmart'tan sonra yönettiği ikinci uzun metrajlı film. Wilde, filmin kişisel deneyimlerinden ilham aldığını söylüyor: “Arkadaşlarımla sık sık evlilik, sadakat ve özgürlük üzerine tartışırdık. Bir gün, ‘Ya eşinle birlikte başka birini davet etsen?’ sorusu aklıma geldi ve senaryo buradan doğdu.” Filmde Emma (Wilde) ve Jake (Jason Sudeikis) adlı çift, yıldönümlerinde yakın arkadaşlarını yemeğe davet eder. Ancak yemek sırasında Jake, evliliklerini tazelemek için başka partnerlerle birlikte olmayı teklif eder. Bu teklif, masadaki her çiftin kırılganlıklarını ve beklentilerini ortaya çıkarır.
Polyamory, son yıllarda Batı toplumlarında daha görünür hale gelse de hâlâ tabu olarak görülüyor. Film bu konuyu yargılamadan, karakterlerin duygusal yolculukları üzerinden işliyor. Psikolog Esther Perel, film hakkında yaptığı yorumda “Modern ilişkilerde güven ve özgürlük arasındaki dengeyi çok iyi yakalamış” dedi. Film ayrıca sosyal medyada geniş yankı uyandırdı. Twitter'da #TheInvite ve #Polyamory etiketleri trend oldu. Bir kullanıcı “Film, benim evliliğimi sorgulamama neden oldu” yazarken, bir başkası “Keşke herkes bu kadar açık fikirli olabilse” diye ekledi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
The Invite sadece bir aşk hikayesi değil; aynı zamanda toplumsal cinsiyet rolleri, ataerkil yapılar ve bireysel özgürlükler üzerine küresel bir tartışma başlatıyor. Film, ABD'de 14 Şubat 2024'te vizyona girecek. Ancak konusu nedeniyle Orta Doğu ve Asya'nın muhafazakar ülkelerinde sansüre uğrama riski taşıyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeler, eşcinsellik veya açık evlilik içerikli filmlere sık sık yasak getiriyor. Öte yandan, Avrupa'da film büyük ilgi görecek gibi görünüyor. Fransa'da yayıncı Canal+ filmin televizyon haklarını satın aldı. Fransız Le Monde gazetesi, filmi “21. yüzyıl ilişkilerinin manifestosu” olarak nitelendirdi.
Film, küresel anlamda evlilik kurumunun dönüşümünü yansıtıyor. Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA) verilerine göre, dünya genelinde evlenme yaşı yükseliyor ve boşanma oranları artıyor. Özellikle gelişmiş ülkelerde alternatif ilişki modelleri daha fazla kabul görüyor. Ancak bu durum, geleneksel değerlerin güçlü olduğu bölgelerde tepki çekiyor. Macaristan, Polonya ve Rusya gibi ülkelerde muhafazakar hükümetler, “geleneksel aile” vurgusu yaparak bu tür tartışmaları bastırmaya çalışıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
The Invite filmi, Türkiye'de de evlilik ve aile kurumuna dair tartışmaları alevlendirebilir. Türkiye'de son yıllarda boşanma oranlarındaki artış (%40'a yaklaştı) ve bireyselleşme eğilimleri, geleneksel aile yapısının sorgulanmasına yol açıyor. Ancak filmde işlenen polyamory gibi kavramlar, muhafazakar çevrelerde sert eleştirilere hedef olabilir. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın sık sık “aile yapımızı koruyacağız” vurgusu yaptığı bir dönemde, böyle bir filmin gösterime girmesi siyasi tartışmalara neden olabilir. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın sansür uygulayıp uygulamayacağı merak konusu. Diğer yandan, film Türkiye'deki genç ve kentli kesimde ilgi görebilir; Netflix gibi platformlarda yayınlanması halinde geniş bir izleyici kitlesine ulaşması muhtemel. Sonuç olarak, film Türkiye'de modernleşme-gelenek çatışmasının bir yansıması olarak okunabilir.
