Ekvador Devlet Başkanı Daniel Noboa, ülkesini saran güvenlik krizini bahane ederek iktidarını pekiştiriyor. 'Uyuşturucuya karşı savaş' söylemi altında, olağanüstü hal yönetimini genişleten Noboa yönetimi, siyasi muhaliflere yönelik baskıyı yoğunlaştırdı. Trump yönetimi, bu süreçte Ekvador'a askeri ve mali destek sağlayarak, 'bölgesel istikrar' adına otoriterleşmeyi görmezden geliyor. Latin Amerika'nın en kanlı çetelerinin kol gezdiği Ekvador'da, Noboa'nın sert güvenlik politikaları kısa vadede suç oranlarını düşürse de, uzun vadede demokratik dengeyi tehdit ediyor.
Olağanüstü Hal Kalıcılaşıyor
Noboa, Ocak 2024'te ilan ettiği 'iç silahlı çatışma' statüsünü altı ay süreyle uzattı. Bu statü, ordunun sokaklarda devriye gezmesine, şüphelilerin yargısız gözaltına alınmasına ve medyaya sansür uygulanmasına olanak tanıyor. İnsan hakları örgütleri, bu uygulamaların anayasal güvenceleri aşındırdığını belirtiyor. Geçtiğimiz hafta ülkenin en büyük çetelerinden Los Choneros'un liderinin hapishaneden kaçırılması, hükümetin güvenlik politikalarının sorgulanmasına yol açtı. Ancak Noboa, bu olayı daha sert tedbirler için gerekçe olarak kullandı.
Noboa'nın olağanüstü hal yetkileri, sadece güvenlikle sınırlı kalmıyor. Ekvador Merkez Bankası'nın bağımsızlığını sınırlayan kararnameler, medya kuruluşlarına yönelik lisans iptalleri ve muhalif belediyelere merkezi bütçe kesintileri, yönetimin otoriter eğilimlerini gözler önüne seriyor. Özellikle 2025 Şubat'ında eski Devlet Başkanı Guillermo Lasso hakkında başlatılan yolsuzluk soruşturması, siyasi hesaplaşma olarak nitelendiriliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Ekvador'da yaşananlar, Latin Amerika'da 'güvenlikçi popülizm' dalgasının bir parçası olarak değerlendiriliyor. El Salvador Devlet Başkanı Nayib Bukele'nin çetelere karşı uyguladığı sert yöntemler, Noboa'ya ilham kaynağı oldu. Bukele'nin popülaritesinden yararlanmak isteyen Noboa, benzer bir 'güvenlik referandumu' düzenlemeye hazırlanıyor.
ABD açısından Ekvador, Çin'in Latin Amerika'daki etkisini dengelemek için kilit ülke konumunda. Trump yönetimi, Ekvador'a 2024 yılında 200 milyon dolarlık askeri yardım paketi onayladı. Ancak bu yardımın şeffaflığı ve insan hakları koşulları konusunda Kongre'de tartışmalar sürüyor. ABD Dışişleri Bakanlığı, Ekvador'daki insan hakları ihlallerine ilişkin endişelerini dile getirmekle birlikte, 'uyuşturucu savaşı' ortaklığını sürdüreceklerini açıkladı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ekvador'daki gelişmeler, Türkiye'nin Latin Amerika ile artan ticari ve diplomatik ilişkileri açısından dolaylı önem taşıyor. Türkiye, Ekvador'la 2023'te 1 milyar dolara yaklaşan ticaret hacmini artırmayı hedefliyor. Noboa yönetiminin istikrarsızlığı, Türk yatırımcılar için risk oluşturabilir. Ayrıca, ABD'nin Latin Amerika'da 'güvenlik karşılığında demokrasi' yaklaşımı, Türkiye'nin bölge ülkeleriyle ilişkilerinde denge arayışını etkileyebilir. Türkiye'nin, insan hakları ve demokratik normlar konusunda net bir duruş sergilemesi, bölgedeki itibarı açısından kritik.
