Nijerya'da 36 eyalet, federal hükümetin yetki devri planına rağmen eyalet polis gücü kurulmasını henüz onaylamadı. On yıllardır iç güvenlik yapısını yeniden şekillendirmeye çalışan ülkede, federal polis teşkilatına duyulan güvensizlik her geçen gün artıyor. Nijerya Polis Gücü (NPF), 370.000 personeliyle Afrika'nın en büyük polis teşkilatlarından biri olsa da, yolsuzluk, kötü muamele ve yetersiz kaynak iddiaları nedeniyle halk nezdinde itibarını kaybetmiş durumda. Uzmanlar, eyalet polisinin kurulmasının, yerel güvenlik sorunlarına daha hızlı ve etkili müdahale edilmesini sağlayabileceğini belirtiyor.
Gelişmenin arka planı
Nijerya Anayasası, federal ve eyalet hükümetleri arasında güvenlik yetkilerinin paylaşılmasına izin verse de, 36 eyaletin tamamı henüz bu düzenlemeyi onaylamadı. Federal hükümet, eyalet polisinin kurulması için yasal çerçeveyi hazırlasa da, eyaletlerin çekinceleri süreci yavaşlatıyor. Başlıca endişeler arasında, eyalet valilerinin polis gücünü siyasi amaçlarla kullanma riski ve mali yükün eyaletlere binmesi yer alıyor. Güvenlik analisti Dr. Chidi Opara'ya göre, "Nijerya'da polis reformu, sadece yapısal bir değişiklik değil, aynı zamanda toplumun polise olan güvenini yeniden inşa etme meselesidir. Mevcut federal yapı, halkın ihtiyaçlarına cevap veremiyor ve bu da suç oranlarının yükselmesine neden oluyor."
2023'te yayımlanan bir araştırmaya göre, Nijeryalıların yüzde 70'inden fazlası polise güvenmediğini belirtiyor. Ülkede 2020'deki #EndSARS protestoları, polis şiddetine karşı büyük bir halk hareketine dönüşmüş ve reform taleplerini zirveye taşımıştı. Hükümet, bu protestoların ardından polis reformu sözü verse de, somut adımlar sınırlı kaldı. Eyalet polisi fikri, bu bağlamda güvenlik hizmetlerinin yerelleştirilmesi ve hesap verebilirliğin artırılması için bir çözüm olarak görülüyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Nijerya'daki güvenlik sorunları, Batı Afrika bölgesinde istikrarsızlığa yol açıyor. Boko Haram ve ISWAP gibi terör örgütleri, ülkenin kuzeydoğusunda faaliyet gösterirken, orta kuşakta çoban-çiftçi çatışmaları, güneyde ise petrol hırsızlığı ve organize suç yaygın. Eyalet polisinin kurulması, bu çok yönlü tehditlerle mücadelede daha esnek bir yaklaşım sağlayabilir. Küresel düzeyde, Nijerya'nın iç güvenlik yapısındaki reform, Afrika Birliği ve Birleşmiş Milletler gibi uluslararası kuruluşlar tarafından yakından izleniyor. Nijerya, kıtadaki en büyük ekonomi ve en kalabalık ülke olarak, güvenlik politikaları bölgesel istikrar için belirleyici öneme sahip.
Analistler, eyalet polisinin başarılı olması halinde diğer Afrika ülkelerine de model olabileceğini belirtiyor. Ancak reformun önündeki en büyük engel, siyasi irade eksikliği ve mali kaynakların yetersizliği. Nijerya'nın güvenlik harcamaları GSYİH'nın yüzde 1,5'ini oluştururken, uzmanlar bu oranın artırılması ve eyaletlere daha fazla mali özerklik verilmesi gerektiğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Nijerya'daki polis reformu, Türkiye'nin Afrika açılımı ve güvenlik iş birliği politikalarıyla ilgili olarak değerlendirilebilir. Türkiye, Nijerya ile savunma sanayii ve güvenlik alanında iş birliğini geliştirirken, Nijerya'nın iç dinamiklerindeki değişim, Türk şirketleri ve yatırımları için güvenlik ortamını etkileyebilir. Ayrıca, Nijerya'daki terörle mücadele modelleri, Türkiye'nin bölgesel güvenlik stratejilerine benzerlikler taşıyor. Reform sürecinin başarıya ulaşması, iki ülke arasındaki güvenlik diyaloğunu derinleştirebilir. Bununla birlikte, Nijerya'daki istikrarsızlık, Sahra Altı Afrika'da Türkiye'nin nüfuz alanını genişletme çabalarını olumsuz etkileyebilir.
