Nijerya Devlet Başkanı Bola Tinubu, ordunun son bir yılda ülke genelinde düzenlediği operasyonlarda 13 binin üzerinde 'teröristin' etkisiz hale getirildiğini duyurdu. Ancak bu zafer tonuna rağmen, ülkede silahlı grupların kitlesel kaçırma eylemleri sürüyor. Tinubu, başkent Abuja'da yaptığı konuşmada, güvenlik güçlerinin kararlılığını vurgularken, insan hakları örgütleri sivillerin korunması konusunda endişelerini dile getiriyor.
Güvenlik karnesi ve eleştiriler
Devlet Başkanı Tinubu, 2023'te göreve gelmesinden bu yana güvenlik politikalarını 'en öncelikli alan' olarak tanımlamıştı. Ancak sayısal başarı iddialarına rağmen, özellikle kuzeybatı eyaletlerinde silahlı çetelerin (bandit) kaçırma olayları neredeyse günlük hale geldi. Niger, Zamfara ve Katsina eyaletlerinde son aylarda yüzlerce öğrenci ve sivil kaçırıldı. Eleştirmenler, hükümetin 'terörist' tanımını genişleterek her türlü muhalefeti kapsadığını ve operasyonlarda çok sayıda sivilin hayatını kaybettiğini iddia ediyor.
Ordu kaynakları ise operasyonların hedef odaklı olduğunu ve sivil kayıpları en aza indirmek için önlem alındığını belirtiyor. Ancak bağımsız gözlemciler, özellikle hava saldırılarında sivil ölümlerinin rapor edildiğini vurguluyor. Nijerya, aynı zamanda Boko Haram ve ISWAP gibi cihatçı gruplarla da mücadele ediyor.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Nijerya, Batı Afrika'nın en büyük ekonomisi ve nüfusuyla bölgesel istikrar açısından kritik bir ülke. Ülkedeki güvenlik krizi, komşu ülkeler Niger, Çad ve Kamerun'da da etkili olan terör gruplarının hareket kabiliyetini artırıyor. Nijerya ordusu, Çad Gölü Havzası'nda çok uluslu bir gücün parçası olarak da operasyonlar yürütüyor.
Küresel olarak, ülkenin petrol üretiminin sık sık saldırılara maruz kalması, uluslararası enerji piyasalarında dalgalanmalara neden oluyor. Son dönemde Nijer'deki askeri yönetimle gerginleşen ilişkiler de bölgesel güvenlik iş birliğini zorlaştırıyor. ABD ve Avrupa Birliği, Nijerya'ya terörle mücadelede askeri eğitim ve istihbarat desteği sağlıyor ancak insan hakları ihlalleri nedeniyle bazı yardımlar durdurulmuş durumda.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Nijerya, Türkiye'nin Sahra Altı Afrika'daki en önemli ticaret ve savunma ortaklarından biridir. Türk savunma sanayii ürünleri (özellikle İHA ve SİHA'lar) Nijerya ordusu tarafından terörle mücadelede kullanılmaktadır. Bu nedenle Nijerya'daki güvenlik durumu, Türkiye'nin bölgedeki savunma iş birliği ve yatırımlarının sürdürülebilirliği açısından kritiktir. Ayrıca Nijerya'daki istikrarsızlık, Akdeniz'e yönelen düzensiz göçü tetikleyebileceğinden Türkiye'nin göç yönetimi politikalarını da dolaylı olarak etkilemektedir. Türkiye, Nijerya ile ekonomik bağlarını korumak ve derinleştirmek için barış ve istikrarın sağlanmasını desteklemektedir.
