Nijer'in askeri yönetimi, Fransa'yı ülkede başarısız bir darbe girişimini yönetmekle suçladı. Fransa suçlamayı reddetti. İki ülke arasındaki gerilim, Temmuz 2023'teki darbeden bu yana yüksek seyrediyor.
Askeri yönetimin suçlaması ve Fransa'nın yanıtı
Nijer'in askeri yönetimi, 2023 yılında iktidarı ele geçirmesinin ardından Fransa ile ilişkileri hızla bozdu. Son olarak, Nijer hükümeti Fransa'yı ülkede bir darbe girişimini yönetmekle suçladı. Fransa ise bu suçlamayı reddetti. Fransız yetkililer, Nijer'in egemenliğine saygı duyduklarını ve herhangi bir müdahalede bulunmadıklarını belirtti.
Nijer, Temmuz 2023'te Devlet Başkanı Mohamed Bazoum'un cumhurbaşkanlığı muhafızları tarafından görevden alınmasıyla başlayan sürecin ardından, Fransa'yı eski sömürgeci güç olarak görmeye devam ediyor ve ülkedeki Fransız askeri varlığını sonlandırdı. Fransa, Nijer'deki askerlerini çekmek zorunda kaldı. İki ülke arasındaki diplomatik ilişkiler neredeyse tamamen kesildi.
Askeri yönetim, Fransa'nın Nijer'deki istikrarsızlığı körüklediğini ve ekonomik yaptırımlarla ülkeyi zayıflatmaya çalıştığını iddia ediyor. Fransa ise Nijer'in meşru hükümetini desteklediğini ve darbeyi kabul etmediğini yineliyor. Uluslararası toplum da Nijer'deki askeri yönetimi tanımıyor.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Nijer, Sahel bölgesinde stratejik öneme sahip bir ülke. Uranyum ve petrol gibi doğal kaynaklarıyla dikkat çekiyor. Fransa'nın bölgedeki etkisi, son yıllarda Mali, Burkina Faso ve Nijer'deki darbelerle sarsıldı. Bu ülkelerde askeri yönetimler iktidara geldi ve Fransa karşıtı söylemler güçlendi.
Nijer, Rusya ile yakınlaşırken, Wagner Grubu'yla iş birliği yaptığı iddia ediliyor. Fransa ve Batılı ülkeler, Rusya'nın Sahel'deki etkisinden endişeli. Ayrıca, Nijer'in uranyum rezervleri, Fransa'nın nükleer enerji üretimi için kritik öneme sahipti. Ancak darbe sonrası bu tedarik zinciri tehlikeye girdi.
Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu (ECOWAS), Nijer'deki darbeye tepki olarak yaptırımlar uyguladı ve askeri müdahale tehdidinde bulundu. Ancak zamanla bu tehdit geri planda kaldı. Nijer, Mali ve Burkina Faso ile birlikte ECOWAS'tan ayrıldığını açıkladı. Bu üç ülke, Sahel Devletleri İttifakı'nı kurdu.
Fransa'nın Nijer'deki askeri varlığı, 2023 sonunda sona erdi. Fransa, bölgedeki askerlerini çekti ve diplomatik temsilciliğini azalttı. Nijer, Fransa'nın müdahalesi olmadan egemenliğini güçlendirmeye çalışıyor. Ancak ekonomik zorluklar ve güvenlik sorunları devam ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Nijer'deki askeri yönetim ile Fransa arasındaki gerilim, Türkiye'nin Sahel bölgesindeki artan etkinliği açısından önem taşıyor. Türkiye, son yıllarda Afrika'da ekonomik ve diplomatik varlığını genişletiyor. Nijer ile ilişkiler, özellikle enerji ve savunma alanında gelişiyor. Fransa'nın bölgeden çekilmesi, Türkiye için yeni fırsatlar yaratabilir. Ancak istikrarsızlık ve güvenlik riskleri, yatırımlar için tehdit oluşturuyor. Türkiye, Nijer'deki gelişmeleri yakından takip ederek, bölgesel dengeleri gözetmeli.
