ABD ile İran arasında imzalanan yeni bir Mutabakat Zaptı (MOU), İsrail'i görüşmelerin tamamen dışında bırakırken Başbakan Binyamin Netanyahu'yu diplomatik açıdan sıkışık bir duruma soktu. Bloomberg News Kudüs muhabiri Dan Williams, Bloomberg Bu Hafta Sonu programında David Gura ve Christina Ruffini'ye yaptığı açıklamalarda, Netanyahu için utanç verici bu gelişmenin arka planını aktardı.
Gelişmenin Arka Planı
Mutabakat, İran'ın nükleer programına ilişkin taraflar arasındaki görüşmelerin yeni bir aşamaya girdiğini gösteriyor. Ancak İsrail, ABD'nin masaya oturduğu bu süreçte adeta yok sayıldı. Tel Aviv yönetimi, İran'ın bölgedeki nüfuzunu ve nükleer kapasitesini tehdit olarak görürken, ABD'nin doğrudan Tahran'la anlaşma yoluna gitmesi Netanyahu'nun elini zayıflattı.
Bloomberg'in haberine göre, MOU'nun içeriği henüz tam olarak kamuoyuyla paylaşılmış değil. Ancak uzmanlar, bu belgenin İran'a yönelik yaptırımların hafifletilmesi veya ekonomik iş birliği alanlarında düzenlemeler içerebileceğini öngörüyor. Netanyahu yönetimi ise ABD'ye tepkisini "İran'la yapılacak her türlü anlaşmanın bölge güvenliğini tehdit ettiği" yönünde dile getiriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişme, sadece İsrail için değil, tüm Ortadoğu dengeleri açısından kritik. ABD'nin İran'la doğrudan teması, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi bölge ülkelerinde de tedirginlik yaratıyor. İsrail, son yıllarda Körfez ülkeleriyle normalleşme adımları atmış ve ortak tehdit olarak gördüğü İran'a karşı bir ittifak oluşturmaya çalışmıştı.
Bloomberg muhabiri Williams, Netanyahu'nun bu mutabakatla birlikte Washington nezdinde lobi faaliyetlerini artırabileceğini ancak ABD Başkanı Joe Biden yönetiminin İran'la diplomasiye öncelik verdiğini vurguluyor. Bu durum, İsrail-ABD ilişkilerinde yeni bir gerginlik döneminin habercisi olabilir.
Öte yandan, MOU'nun imzalanması, İran ekonomisine kısmi bir rahatlama getirebilir. Tahran yönetimi, uluslararası yaptırımlar altında ekonomik zorluklarla boğuşurken, bu mutabakat en azından diplomatik bir kazanım olarak görülebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ve İsrail arasındaki gerilimde dengeli bir politika izlemeye çalışırken, ABD-İran mutabakatı Ankara için karmaşık bir tablo oluşturuyor. Bir yandan İran'la enerji ve ticaret ilişkilerini sürdüren Türkiye, diğer yandan İsrail'le son dönemde normalleşme adımları atıyor. Mutabakat, Türkiye'nin bölgede arabuluculuk rolünü zayıflatabilir ancak Ankara'nın İran'la ekonomik ilişkilerinde kısa vadede olumlu etkiler yaratabilir. Ayrıca, ABD'nin bölgede daha bağımsız hareket etmesi, Türkiye'nin Kuzey Suriye ve Doğu Akdeniz politikalarını da dolaylı olarak etkileyebilir.
