İsrail’de son yıllarda yükselen aşırı sağcı figürlerden İtamar Ben Gvir, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun koalisyon hükümetini ayakta tutan en önemli aktörlerden biri haline geldi. Eski bir radikal aktivist olan Ben Gvir, Yahudi üstünlüğünü savunan ve Filistinlilere karşı sert önlemler alınmasını isteyen bir siyasi çizgide ilerliyor. Peki, bu tartışmalı isim nasıl bu kadar güç kazandı ve İsrail siyasetindeki rolü ne?
Ben Gvir'in Siyasi Yükselişi
İtamar Ben Gvir, 1990'lı yıllarda İsrail'deki aşırı sağ hareketlerin içinde aktif olarak yer aldı. Gençliğinde, Yahudi terörist Dr. Baruch Goldstein'ı öven söylemleriyle tanındı. Ancak zamanla bu radikal tavırlarını daha stratejik bir siyasi söyleme dönüştürdü. 2022 seçimlerinde liderliğini yaptığı Otzma Yehudit (Yahudi Gücü) partisi, Netanyahu'nun liderliğindeki Likud ve diğer sağcı partilerle ittifak kurarak Knesset'te sandalye kazandı. Ben Gvir, seçim kampanyasında Filistinlilere yönelik sert güvenlik önlemleri, ilhak politikalarının genişletilmesi ve yargı reformu gibi vaatlerde bulundu. Bu söylemleri, özellikle Batı Şeria'daki yerleşimciler arasında büyük destek buldu.
Koalisyon görüşmelerinde Ben Gvir, Ulusal Güvenlik Bakanı olarak atandı ve bu görevle birlikte polis teşkilatı üzerinde söz sahibi oldu. Bu, ona İsrail’in güvenlik politikalarını doğrudan etkileme imkanı verdi. Ben Gvir, göreve gelir gelmez Filistinlilere yönelik baskıyı artıracak adımlar attı ve Doğu Kudüs'teki gerginliği tırmandıran kararlara imza attı. Örneğin, polisin Filistinli protestoculara karşı daha sert önlemler almasını emretti ve El-Aksa Camii çevresindeki güvenlik önlemlerini sıkılaştırdı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Ben Gvir'in yükselişi, sadece İsrail iç siyasetini değil, tüm Orta Doğu’yu etkileyen dinamikleri değiştiriyor. Onun aşırı sağcı söylemleri, Filistin yönetimi ve Hamas ile olan gerginliği daha da artırıyor. Özellikle Batı Şeria'da yerleşimlerin genişletilmesi yönündeki çağrıları, uluslararası toplumun tepkisini çekiyor. ABD ve Avrupa Birliği, Ben Gvir'in pozisyonunu endişeyle karşılarken, İsrail'in komşuları Ürdün ve Mısır da bu gelişmelere karşı uyarılarda bulunuyor. Bölgede yeni bir çatışma dalgasının fitilini ateşleyebilecek bu durum, İsrail'in uluslararası alandaki itibarını da zedeliyor. Öte yandan Netanyahu, Ben Gvir'in desteğini kaybetmemek için dış politikada denge kurmaya çalışıyor; ancak bu denge, özellikle İran ve Hizbullah gibi aktörlerle olan gerilimde daha karmaşık hale geliyor.
Ben Gvir’in etkisi, sadece bölgesel değil, küresel ölçekte de yankı buluyor. Birleşmiş Milletler ve uluslararası insan hakları örgütleri, onun politikalarının ayrımcılığı ve şiddeti körüklediği eleştirisinde bulunuyor. Aynı zamanda, İsrail'deki aşırı sağın yükselişi, dünya genelinde yükselen popülizm ve sağcı hareketlerle de paralellik gösteriyor. Bu durum, demokratik normlar ve azınlık hakları açısından endişe verici bir tablo çiziyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İsrail'deki bu aşırı sağcı yükselişi yakından takip ediyor. Ben Gvir’in Filistinlilere yönelik sert tutumu, Ankara’nın geleneksel olarak desteklediği Filistin davasına doğrudan tehdit oluşturuyor. Türkiye, özellikle Doğu Kudüs ve El-Aksa Camii’ndeki statüko değişikliklerine karşı çıkarken, Ben Gvir’in bu konudaki provokatif adımları, Türk kamuoyunda tepkiye yol açıyor. Ayrıca, İsrail’deki koalisyon dengeleri, Ankara’nın Tel Aviv’le olan ilişkilerini de etkileyebilir. Netanyahu hükümetinin ayakta kalması, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki enerji işbirliği ve güvenlik çıkarları açısından dolaylı sonuçlar doğurabilir. Kısacası, Ben Gvir faktörü, Türkiye’nin bölgesel politikasında dikkate alması gereken yeni bir parametre haline gelmiştir.
