İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Gazze'deki askeri operasyonlar konusunda hem uluslararası topluma hem de kendi sağ kanadına farklı mesajlar vererek tartışmalı bir denge politikası izliyor. Bir yandan İsrail'in Gazze'de 'tam hareket serbestisine' sahip olduğu izlenimini güçlendirmeye çalışan Netanyahu, diğer yandan ABD Başkanı Donald Trump'ın barış planının uygulanmasına zemin hazırlamak amacıyla 'Barış Kurulu'nun (Board of Peace) çalışmalarına yeşil ışık yakıyor. Bu ikili strateji, hem İsrail iç siyasetindeki hassas dengeleri gözetme hem de Washington ile ilişkileri sürdürme çabasının bir yansıması olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin arka planı: Netanyahu'nun siyasi denge arayışı
Netanyahu'nun bu çifte oyunu, koalisyon hükümetindeki aşırı sağcı partilerin Gazze'ye yönelik operasyonların sürdürülmesi ve hatta genişletilmesi yönündeki baskıları ile ABD'nin bölgede istikrar arayışı arasında sıkışan bir liderin manevrası olarak yorumlanıyor. Özellikle Maliye Bakanı Bezalel Smotrich ve Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir gibi isimlerin, Gazze'deki Filistinlilere yönelik daha sert bir tutum izlenmesi gerektiğini savunmaları, Netanyahu'yu zor durumda bırakıyor. Bu nedenle Başbakan, kamuoyu önünde verdiği sert demeçlerle sağ tabanına güvence vermeye çalışırken, perde arkasında Trump'ın planının uygulanabilmesi için bazı esneklikler gösterilmesi gerektiğinin de farkında.
Barış Kurulu'nun (Board of Peace) Trump'ın planı doğrultusunda çalışmalarına devam etmesine izin veren Netanyahu, bu hamlesiyle bir yandan da uluslararası topluma 'İsrail'in barışa açık olduğu' mesajı vermeyi amaçlıyor. Ancak bu yaklaşım, özellikle Gazze'de ateşkesin kalıcılığı ve insani yardımların ulaştırılması konularında belirsizlikleri artırıyor. İsrail ordusunun Gazze'deki operasyonlarını sürdürürken, söz konusu kurulun çalışmalarının ne kadar etkili olabileceği konusunda ciddi soru işaretleri bulunuyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Trump'ın planı ve bölge dinamikleri
Trump'ın barış planı, daha önce açıklanan ve Filistinlilerin büyük bölümünün reddettiği bir çerçeveye dayanıyor. Plan, İsrail lehine önemli tavizler içerirken, Filistin devletinin sınırları ve Kudüs'ün statüsü gibi konularda ciddi tartışmalara yol açıyor. Netanyahu'nun Barış Kurulu'na izin vermesi, bu planın uygulanmasına yönelik bir adım olarak görülse de, sağ kanadın tepkisinden çekinen Başbakan'ın bu süreci yavaşlatmaya çalıştığı da belirtiliyor.
Bölgesel düzeyde ise Mısır ve Katar'ın arabuluculuğunda yürütülen ateşkes müzakereleri, taraflar arasındaki güvensizliğin giderilmesi açısından kritik bir önem taşıyor. İsrail'in Gazze'deki askeri varlığını sürdürmesi, Filistinli grupların da direnişini artırmasına neden olurken, bölgedeki insani kriz derinleşiyor. BM verilerine göre, Gazze'de milyonlarca insan temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanıyor ve bu durum, uluslararası toplumun İsrail'e yönelik eleştirilerini artırıyor.
Küresel bir perspektiften bakıldığında, Netanyahu'nun bu ikili oyunu, ABD'nin Orta Doğu'daki geleneksel müttefikleriyle ilişkilerini de etkiliyor. Suudi Arabistan'ın İsrail ile normalleşme sürecine ilişkin beklentileri, Trump'ın planının başarısı ile doğrudan bağlantılı olarak değerlendiriliyor. Bu nedenle Washington, Netanyahu'nun sağ kanada verdiği tavizlerin süreci baltalamaması için diplomatik baskıyı artırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İsrail'in Gazze'ye yönelik politikalarını ve Trump'ın barış planını uzun süredir eleştiriyor. Ankara, iki devletli çözümü savunuyor ve uluslararası hukuka aykırı gördüğü İsrail'in yerleşim faaliyetlerine karşı çıkıyor. Bu gelişmeler, Türkiye'nin bölgedeki etkinliğini artırmak için diplomatik girişimlerini sürdürmesine neden oluyor. Özellikle İsrail ile artan enerji iş birliği ve normalleşme çabalarının yanı sıra, Türkiye'nin Filistin davasına verdiği destek, bu iki ülke arasındaki ilişkilerde bir denge unsuru oluşturuyor. Netanyahu'nun ikili oyununun sonuçları, Türkiye'nin bölgesel çıkarları ve Doğu Akdeniz'deki enerji politikaları üzerinde de etkili olabilir; ancak şimdilik bu etkilerin nasıl şekilleneceği belirsizliğini koruyor.
