İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun Filistin meselesine yönelik tutumu, yıllardır süren tutarlılığıyla dikkat çekiyor; ancak bu tutarlılık, Filistin halkı için felaket anlamına geldi. Son gelişmeler, Netanyahu'nun barış sürecine olan inançsızlığını ve Filistin devletinin kurulmasına yönelik her türlü girişimi nasıl ustalıkla engellediğini bir kez daha gözler önüne serdi. Bu makale, Netanyahu'nun Filistin felsefesinin kökenlerini, uygulamalarını ve sonuçlarını derinlemesine inceliyor.
Gelişmenin Arka Planı: Netanyahu'nun Vizyonu ve Pratikteki Yansımaları
Binyamin Netanyahu, siyasi kariyeri boyunca Filistin meselesinde "ekonomik barış" fikrini savundu; bu yaklaşım, siyasi çözümü öteleyerek ekonomik iş birliğini teşvik etmeyi amaçlıyordu. Netanyahu'ya göre, Filistinliler önce ekonomik refaha kavuşmalı, ardından siyasi müzakereler için uygun zemin oluşmalıydı. Ancak eleştirmenler, bu yaklaşımın aslında Filistin devletini sonsuza dek ertelemeye yaradığını savunuyor.
Netanyahu'nun 1996'daki ilk başbakanlık döneminden bu yana, yerleşim politikaları sürekli genişledi. Oslo Anlaşmaları çerçevesinde kurulan Filistin Yönetimi'ni zayıflatmak için adımlar attı ve Batı Şeria'daki Yahudi yerleşimlerini teşvik etti. Özellikle 2009-2021 arasındaki kesintisiz iktidar döneminde, yerleşim birimlerinin sayısı rekor seviyelere ulaştı. Bu politika, iki devletli çözümün uygulanabilirliğini fiilen ortadan kaldırıyor.
Netanyahu'nun son dönemde uluslararası alanda imzaladığı normalleşme anlaşmaları (İbrahim Anlaşmaları) da Filistin meselesini ikinci plana itti. Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn ve Fas ile kurulan diplomatik ilişkiler, Filistin davasını Arap dünyasının öncelikleri arasından çıkardı. Bu hamle, Filistin Yönetimi'nin bölgesel izolasyonunu derinleştirdi.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Değişen Dengeler ve Artan Gerilimler
Netanyahu'nun Filistin politikası sadece bölgesel dengeleri değil, küresel güçlerin Ortadoğu yaklaşımını da etkiliyor. ABD'nin 2020'de yayınladığı "Yüzyılın Anlaşması" planı, Netanyahu'nun vizyonunun bir yansımasıydı; ancak Filistinliler tarafından kabul edilmedi ve uluslararası toplumun büyük bir bölümü tarafından reddedildi. Bu plan, Filistin devletine sınırlı toprak bırakırken, İsrail'in güvenlik kontrolünü sürdürmesini öngörüyordu.
Suudi Arabistan ile İsrail arasında normalleşme görüşmeleri, Filistin meselesinin teknik olarak gündemde olduğu ancak gerçekçi bir çözümün çok uzağında ilerlediğini gösteriyor. Bölgesel aktörler, Filistin dosyasını Arap kamuoyunun hassasiyeti olarak görse de, öncelikleri kendi ekonomik ve güvenlik çıkarlarına kaymış durumda.
Gazze'deki durum ise tırmanan bir insani krizle devam ediyor. 2023'teki çatışmaların ardından ateşkes sağlanmış olsa da, abluka ve tekrarlayan askeri operasyonlar bölgeyi bir barut fıçısı haline getiriyor. İsrail hükümetinin aşırı sağcı koalisyon ortakları, Filistinlilere yönelik sert tutumuyla Netanyahu'nun manevra alanını daraltıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasının en güçlü destekçilerinden biri olarak Netanyahu'nun politikalarını yakından izliyor. Bu gelişmeler, Türkiye'nin Doğu Akdeniz ve Orta Doğu'daki etki alanını etkiliyor. İsrail ile son yıllarda yaşanan enerji ve istihbarat iş birliği fırsatlarına rağmen, Türkiye'nin Filistinlilere yönelik tutarlı tutumu, İsrail ile ilişkilerin normalleşmesini sınırlandırıyor. Türkiye, Filistin devletine yönelik uluslararası tanınmanın artırılmasına yönelik çabalarını sürdürürken, bölgesel barışın kalıcı olması için İsrail'in uluslararası hukuka uygun davranması gerektiğini vurguluyor. Bu nedenle Netanyahu'nun politikaları, Türkiye'nin bölgesel stratejisini doğrudan etkileyen bir faktör olmaya devam ediyor.
