İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD Başkanı Donald Trump'a doğrudan bir çağrı yaparak, Türkiye'ye gelişmiş Amerikan askeri teçhizatının satışına onay verilmemesini talep etti. Netanyahu'ya göre, Ankara'nın hem F-35 savaş uçaklarına hem de yerli KAAN savaş uçağı için kullanılacak motorlara erişmesi, Orta Doğu'daki bölgesel güç dengesini ciddi şekilde değiştirecek. Bu talep, iki ülke arasındaki gergin ilişkilerin yeni bir boyuta taşındığını gösteriyor. Netanyahu'nun uyarısı, özellikle Türkiye'nin son dönemde savunma sanayiinde attığı adımlar ve bölgesel nüfuzunu artırma çabaları bağlamında değerlendiriliyor.
Gelişmenin Arka Planı: Türkiye-İsrail İlişkilerinde Yeni Gerilim
Netanyahu'nun bu hamlesi, iki ülke arasında uzun süredir devam eden diplomatik krizin bir yansıması olarak görülüyor. İsrail, Türkiye'nin Hamas ve diğer Filistinli gruplara yönelik politikalarını sürekli eleştirirken, Ankara da İsrail'in Gazze'deki operasyonlarını ve Batı Şeria'daki yerleşim politikalarını kınamaktadır. 2024 yılında taraflar arasındaki ticaretin durma noktasına gelmesi, diplomatik temsilciliklerin düşürülmesi ve karşılıklı suçlamalar, ilişkileri en alt seviyeye indirmişti. Netanyahu, Trump'a gönderdiği mesajda, Türkiye'nin NATO müttefiki olmasına rağmen, Rusya ile yakın ilişkilerini ve Doğu Akdeniz'deki agresif politikalarını da gerekçe olarak sundu. Ayrıca, Türkiye'nin Suriye ve Irak'ta yürüttüğü askeri operasyonların, bölgedeki İsrail çıkarlarına tehdit oluşturduğunu iddia etti.
Türkiye'nin KAAN savaş uçağı projesi, yerli savunma sanayinin en önemli başarılarından biri olarak kabul ediliyor. Ancak jet motoru teknolojisinde hala dışa bağımlı olan Türkiye, bu alanda ABD'den tedarik sağlamaya çalışıyor. F-35 programından 2019 yılında Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi alımı nedeniyle çıkarılan Türkiye, bu uçaklara yeniden erişmek için diplomatik çabalarını sürdürüyor. Trump yönetiminin bu konuda nasıl bir karar alacağı merak edilirken, Netanyahu'nun lobicilik faaliyetleri, İsrail'in ABD'deki güçlü etkisini bir kez daha ortaya koyuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Güç Dengeleri ve NATO İçi Gerilim
Netanyahu'nun talebi, sadece Türkiye-İsrail ilişkilerini değil, aynı zamanda NATO ittifakını ve ABD'nin müttefikleri arasındaki dengeyi de etkileyebilir. Türkiye, NATO'nun önemli bir üyesi olarak Doğu Akdeniz'deki varlığı ve Suriye'deki askeri operasyonlarıyla kritik bir rol oynuyor. Ancak Ankara'nın Moskova ile geliştirdiği stratejik ortaklık, özellikle enerji ve savunma alanlarında, Batı ittifakında rahatsızlık yaratıyor. Eğer Trump, Netanyahu'nun çağrısına olumlu yanıt verirse, bu ABD-Türkiye ilişkilerinde yeni bir krize yol açabilir. Ayrıca, Türkiye'nin alternatif tedarikçilere yönelmesi, örneğin Rusya'dan Su-57 savaş uçağı veya motor teknolojisi satın alması, bölgesel güç dengelerini daha da karmaşık hale getirebilir.
Bölgesel düzeyde, bu gelişme Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi tarafından da yakından izleniyor. Her iki ülke de Türkiye'nin askeri kapasitesinin artmasından endişe duyuyor ve bu nedenle Netanyahu'nun hamlesini destekleyebilir. Aynı zamanda, Körfez ülkeleri de Türkiye'nin savunma sanayindeki ilerlemesini, kendi güvenlik çıkarları açısından bir faktör olarak değerlendiriyor. Öte yandan, Trump yönetiminin bu konuda atacağı adım, ABD'nin müttefikleri arasında güven bunalımına yol açabilir; çünkü bir yandan NATO dayanışmasını vurgulayan ABD, diğer yandan bir NATO üyesine yaptırım uyguluyor gibi görünebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin savunma sanayiinde dışa bağımlılığını azaltma çabalarının önündeki en büyük engellerden birini gözler önüne seriyor. Netanyahu'nun Trump'a yaptığı çağrı, Türkiye'nin F-35 ve KAAN motoru gibi kritik teknolojilere erişimini engellemeye yönelik sistematik bir baskının parçası olarak okunabilir. Türkiye, bu durumda ya alternatif tedarikçilere yönelmek (örneğin İngiltere ile motor geliştirme işbirliği) ya da kendi motor teknolojisini hızla geliştirmek zorunda kalacak. Ayrıca, bu baskı Türkiye'nin NATO içindeki konumunu sorgulamasına ve bağımsız savunma politikalarını daha da güçlendirmesine yol açabilir. Kısa vadede, ABD ile ilişkilerde yeni bir gerilim yaşanması muhtemel; ancak Türkiye'nin elini güçlendiren faktör, coğrafi konumu ve bölgesel krizlerdeki belirleyici rolü olacaktır.
