İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve Savunma Bakanı Yisrael Katz, ülke güçlerinin Lübnan, Suriye ve Gazze Şeridi'nde "süresiz" olarak konuşlanacağını duyurdu. Bu açıklama, İsrail'in sınır ötesi askeri varlığını kalıcı hale getirme niyetini ortaya koyarken, bölgedeki tansiyonun daha da yükselmesine neden oldu. Netanyahu ve Katz'ın ortak basın toplantısında yaptığı açıklamalar, İsrail'in güvenlik doktrininde önemli bir değişime işaret ediyor.
Gelişmenin arka planı
Netanyahu ve Katz, İsrail'in kuzey sınırındaki Hizbullah tehdidine karşı tampon bölge oluşturulması gerektiğini vurgulayarak, Lübnan'ın güneyinde belirli noktalarda askeri varlığın devam edeceğini belirtti. Katz, "Lübnan'dan bir daha 7 Ekim benzeri bir saldırı olmaması için gereken her yerde bulunacağız" ifadelerini kullandı. Suriye cephesinde ise İsrail, İran destekli milislerin faaliyetlerini engellemek amacıyla Golan Tepeleri civarındaki askeri noktaları güçlendiriyor. Netanyahu, "Güney Suriye'deki stratejik bölgeleri kontrol etmek zorundayız" dedi. Gazze'de ise İsrail ordusunun Philadelphi Koridoru ve Netzarim Koridoru'nda süresiz olarak kalması, ateşkes görüşmelerinde en kritik anlaşmazlık konularından biri haline gelmişti. Katz, "Gazze'den güvenliğimiz için vazgeçemeyeceğimiz alanlar var" diyerek, bu bölgelerin kontrolünün elden bırakılmayacağını belirtti.
Bu açıklamalar, uluslararası toplumun ateşkes ve barış çağrılarına rağmen geldi. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 1701 sayılı kararı, İsrail'in Lübnan'dan çekilmesini öngörürken, Netanyahu'nun bu kararları fiilen tanımadığı görülüyor. ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, İsrail'in güvenlik kaygılarını anladıklarını ancak "süresiz işgal" ifadesinin endişe verici olduğunu söyledi.
Bölgesel ve küresel boyut
Netanyahu ve Katz'ın bu açıklamaları, bölge genelinde sert tepkilere yol açtı. Lübnan Başbakanı Necip Mikati, İsrail'in süresiz varlığını "Egemenlik ihlali ve savaş ilanı" olarak nitelendirirken, Hizbullah Genel Sekreteri Naim Kasım, "İşgal güçlerini her yerde vuracağız" tehdidinde bulundu. Suriye Dışişleri Bakanlığı ise, İsrail'in Suriye topraklarındaki herhangi bir varlığının "uluslararası hukukun ihlali" olduğunu belirtti. Gazze'de Hamas, İsrail ordusunun süresiz kalmasını "işgalin devamı" olarak değerlendirirken, Filistin Yönetimi, uluslararası topluma İsrail'e yaptırım çağrısında bulundu.
Küresel düzeyde, bu açıklamalar ABD, Rusya ve Avrupa Birliği arasında yeni bir diplomasi krizi yaratabilir. Rusya Dışişleri Bakanlığı, İsrail'in bu tutumunun bölgeyi "uçuruma sürüklediğini" söylerken, AB Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, "Kalıcı işgal, barışın önündeki en büyük engeldir" dedi. İran ise, İsrail'in bu hamlelerine karşı "her türlü seçeneğin masada olduğunu" açıkladı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İsrail'in Lübnan, Suriye ve Gazze'de süresiz kalma niyetini, bölgesel istikrar için ciddi bir tehdit olarak değerlendirmektedir. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan daha önce İsrail'in Gazze'deki saldırılarını "soykırımla" itham ederken, bu açıklamalar Türkiye'nin Filistin ve Lübnan davasına verdiği desteği artırabilir. Ayrıca, Türkiye'nin İsrail ile ticari ilişkileri zaten asgari düzeye indirilmiş durumda; bu gelişme, Ankara'nın İsrail'e yönelik diplomatik baskıyı yoğunlaştırmasına yol açabilir. Suriye'de İsrail varlığının kalıcılaşması, Türkiye'nin güney sınırında güvenlik risklerini artırırken, İdlib ve Fırat'ın doğusundaki dengeleri de etkileyebilir. Ankara'nın, özellikle Suriye ve Lübnan'daki gelişmeleri yakından takip ederek İran ve Rusya ile koordinasyonunu güçlendirmesi bekleniyor.
