İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD Başkanı Donald Trump'ın Gazze Şeridi için önerdiği 15 maddelik planı pazar günü açıkça reddederek, İsrail ordusunun Hamas etkisiz hale getirilmeden bölgeden çekilmeyeceğini vurguladı. Bu açıklama, iki müttefik arasında Gazze'nin geleceği konusunda derin bir görüş ayrılığını ortaya koyarken, İran Devrim Muhafızları'nın da stratejik boğazlar üzerinden yaptığı tehditler bölgedeki gerilimi daha da artırdı.
Gelişmenin Arka Planı
Netanyahu'nun bu açıklaması, Trump yönetiminin Gazze'de kalıcı bir ateşkes ve yeniden imar sürecini başlatmayı hedefleyen kapsamlı bir planını kamuoyuna duyurmasından sadece günler sonra geldi. Söz konusu plan, Hamas'ın silah bırakması, uluslararası bir geçici yönetim kurulması ve bölgeye insani yardım akışının sağlanması gibi maddeler içeriyordu. Ancak Netanyahu, İsrail'in güvenlik kaygıları göz ardı edilerek hazırlandığını düşündüğü bu plana sert tepki gösterdi.
İsrail Başbakanı, yaptığı yazılı açıklamada, "Hamas tamamen silahsızlandırılmadığı sürece, İsrail Savunma Kuvvetleri'nin Gazze'den çekilmesi söz konusu değildir" ifadelerini kullandı. Netanyahu, Gazze'nin yeniden imarı için öne sürülen her türlü planın, İsrail'in güvenlik gereksinimlerini ön planda tutması gerektiğini belirterek, "Bu plan, İsrail'in hayati çıkarlarını göz ardı ediyor" dedi.
Öte yandan, İran Devrim Muhafızları'nın üst düzey bir komutanı, Hürmüz Boğazı'nın kapatılması dahil olmak üzere İsrail ve ABD'ye yönelik misilleme tehditlerinde bulundu. Bu açıklamalar, bölgede tırmanan bir askeri gerilimin habercisi olarak yorumlanıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Gazze'deki çatışmalar, geçtiğimiz yıl Hamas'ın İsrail'e yönelik saldırısıyla yeniden alevlenmiş ve büyük bir insani krize yol açmıştı. BM verilerine göre, Gazze'de binlerce sivil hayatını kaybetti, altyapı büyük ölçüde tahrip oldu ve nüfusun büyük bir kısmı yerinden edildi. Ateşkes müzakereleri ise defalarca kesintiye uğradı.
Trump yönetimi, Arap ülkeleriyle birlikte Gazze'nin yeniden inşası için bir çerçeve oluşturmaya çalışırken, İsrail'in güvenlik endişeleri ile Filistinlilerin siyasi beklentileri arasında denge kurmakta zorlanıyor. Özellikle Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeler, Filistin devletinin kurulması yönünde somut adımlar atılmaması halinde bölgeye yatırım yapmaya yanaşmıyor.
Uzmanlara göre, Netanyahu'nun bu net reddi, ABD-İsrail ilişkilerinde yeni bir krize işaret ediyor. Özellikle İsrail Başbakanı'nın, savaş kabinesindeki aşırı sağcı ortaklarının baskısı altında olduğu ve bu nedenle esnek davranamadığı belirtiliyor. Bu durum, bölgede kalıcı bir barışın sağlanmasını daha da zorlaştırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Filistin davasına verdiği geleneksel desteği ve bölgede artan istikrarsızlığı doğrudan ilgilendiriyor. Ankara, daha önce Hamas dahil Filistinli gruplarla diplomatik temaslarını sürdürürken, Gazze'de kalıcı bir ateşkes ve iki devletli çözümün savunuculuğunu yapıyor. Netanyahu'nun Trump'ın planını reddetmesi ve Hürmüz Boğazı üzerinden yükselen gerilim, Türkiye'nin enerji arz güvenliği ve Orta Doğu'daki nüfuzu açısından riskler barındırıyor. Türkiye, bölgesel istikrarı korumak için hem İsrail hem de Filistinli gruplarla diyalog kanallarını açık tutmaya çalışırken, bu tür bir açmaz, Türk dış politikasının öngörülebilirlik çabalarını zora sokuyor.
