İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD Başkanı Donald Trump ile yaptığı 'hararetli' telefon görüşmesinin ardından Lübnan'a yönelik planlanan askeri baskını iptal etti. Görüşme, İran'ın, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırıları nedeniyle ABD ile müzakere masasından çekilme tehdidinde bulunmasının hemen ardından geldi. Diplomatik kaynaklar, Trump'ın Netanyahu'yu arayarak operasyonun bölgesel istikrarı bozacağı ve ABD-İran görüşmelerini tehlikeye atacağı uyarısında bulunduğunu aktardı. Netanyahu'nun ofisinden yapılan kısa açıklamada, 'güvenlik değerlendirmeleri ve müttefiklerle koordinasyon' gerekçesiyle operasyonun ertelendiği belirtildi.
Gelişmenin arka planı
İsrail'in Lübnan'a yönelik planladığı baskın, Hizbullah'ın sınır bölgelerindeki artan faaliyetlerine karşı bir misilleme olarak görülüyordu. Geçtiğimiz haftalarda Lübnan topraklarından İsrail'in kuzeyine düzenlenen roket saldırıları, Tel Aviv yönetimini harekete geçirmişti. Netanyahu, savaş kabinesinde yaptığı toplantıda 'İsrail'in kuzeydeki vatandaşlarının güvenliğini sağlamak için gerekli tüm adımları atacağını' söylemişti.
Ancak ABD Başkanı Trump'ın araya girmesi durumu değiştirdi. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, Trump'ın Netanyahu'ya 'bölgesel tansiyonun düşürülmesi ve diplomatik çözümlerin öncelenmesi' çağrısında bulunduğu ifade edildi. Görüşmenin 'doğrudan ve samimi' geçtiği, Netanyahu'nun başlangıçta operasyonda ısrar etse de Trump'ın ikna çabaları sonucu geri adım attığı öğrenildi. İsrail basını, iki lider arasındaki görüşmeyi 'gergin' olarak nitelendirirken, Netanyahu'nun operasyonu tamamen iptal etmek yerine 'geçici olarak ertelediği' yorumları yapıldı.
İran'ın tehdidi de bu süreçte kritik bir rol oynadı. Tahran yönetimi, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarının devam etmesi halinde ABD ile yürütülen nükleer müzakereleri askıya alacağını duyurmuştu. Bu, Trump yönetimi için büyük bir diplomatik başarısızlık anlamına gelecekti. Zira Trump, seçim vaatlerinin başında İran'la yeni bir anlaşma imzalamayı ve Ortadoğu'da barışı tesis etmeyi koymuştu.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, Ortadoğu'da güç dengelerini yeniden şekillendirebilecek bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. İsrail'in Lübnan'a yönelik bir askeri operasyonu, sadece iki ülke arasında değil, tüm bölgede yangına yol açabilirdi. Hizbullah'ın İran destekli yapısı göz önüne alındığında, böyle bir çatışma İran-İsrail vekalet savaşını doğrudan bir çatışmaya dönüştürebilirdi. Ayrıca Lübnan'ın zaten derin bir ekonomik ve siyasi kriz içinde olması, operasyonun insani bir felakete yol açma riskini artırıyordu.
ABD'nin bu müdahalesi, Washington'ın bölgede ateşkes ve diplomasi yönündeki kararlılığını gösteriyor. Trump yönetimi, İran'la müzakereleri sürdürmek ve Suudi Arabistan-İsrail normalleşmesi gibi daha geniş bir barış vizyonunu korumak istiyor. Ancak Netanyahu'nun operasyonu ertelemesi, İsrail iç politikasında da yankı buldu. Sağcı koalisyon ortakları, Netanyahu'yu 'ABD'nin baskısına boyun eğmekle' suçlarken, muhalefet 'sorumsuzca bir maceradan dönülmesini' memnuniyetle karşıladı.
Bölgesel aktörlerden İran, operasyonun iptalini 'diplomasinin zaferi' olarak nitelendirirken, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri sessiz kalmayı tercih etti. Avrupa Birliği ise 'tansiyonun düşürülmesini memnuniyetle karşıladığını' açıkladı. Analistlere göre, bu durum ABD'nin Ortadoğu'daki arabuluculuk rolünü yeniden canlandırırken, İsrail'in hareket alanını da daraltıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İsrail-Lübnan gerginliğinde doğrudan taraf olmasa da, gelişmeler bölgesel güvenlik dinamiklerini etkileyecek nitelikte. Türkiye, İran'la enerji ve güvenlik alanında rekabet ederken, Hizbullah'ın güçlenmesini istemiyor. Ancak İsrail'in bir operasyonu, Suriye'deki İran varlığı ve Doğu Akdeniz'deki denklemleri de etkileyebilirdi. Ankara, bu tür bir çatışmanın mülteci akınlarını artırabileceği ve bölgesel ticareti sekteye uğratabileceği endişesini taşıyor. Ayrıca ABD-İran müzakerelerinin devam etmesi, Türkiye'nin İran'la ekonomik ilişkilerini ve Doğu Akdeniz'deki enerji projelerini dolaylı olarak etkileyebilir. Bu nedenle Türkiye, diplomatik çözümlerin öncelenmesini desteklerken, kendi çıkarları açısından gelişmeleri yakından izliyor.
