İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun, ABD Başkanı Donald Trump'ın Gazze için hazırladığı 15 maddelik planı reddetmesi, iki ülke arasında yeni bir gerilim başlığı gibi görünse de, Beyaz Saray'da bu durumun 'seçim öncesi söylem' olarak değerlendirildiği ve asıl müzakere sürecinin devam ettiği bildiriliyor. İsrail'de yaklaşan genel seçimler öncesinde Netanyahu'nun sert tutumunu sürdürmesi beklenirken, Trump yönetiminin bu reddediş karşısında soğukkanlılığını koruduğu ifade ediliyor. Kaynaklar, planın tamamen rafa kalkmadığını, aksine iki lider arasında diplomatik kanallardan görüşmelerin sürdüğünü belirtiyor.
Gelişmenin Arka Planı
Trump yönetimi, Gazze'de kalıcı bir çözüm amacıyla hazırladığı 15 maddelik planı önceki hafta Netanyahu'ya sunmuştu. Planın, bölgedeki insani krizi sona erdirmeyi, altyapıyı yeniden inşa etmeyi ve iki devletli çözüm çerçevesinde siyasi bir yol haritası çizmeyi hedeflediği iddia ediliyor. Ancak Netanyahu, planı kamuoyu önünde reddederek, güvenlik kaygılarının göz ardı edildiğini ve Hamas'ın Gazze'deki varlığının sona erdirilmesi gerektiğini savundu. Bu açıklama, özellikle İsrail'deki sağcı seçmen tabanına yönelik bir mesaj olarak yorumlanıyor.
İsrail'de genel seçimlerin önümüzdeki aylarda yapılması bekleniyor. Netanyahu, koalisyon hükümetini ayakta tutabilmek için milliyetçi söylemlere ağırlık veriyor. Bu bağlamda Trump'ın planını reddetmesi, iç politikada oy kaybını önlemeye yönelik bir hamle olarak görülüyor. Beyaz Saray'dan üst düzey bir yetkili, isminin açıklanmaması koşuluyla yaptığı açıklamada, Netanyahu'nun açıklamalarını 'seçim retoriği' olarak nitelendirdi ve gerçek müzakerelerin arka planda devam ettiğini söyledi. Yetkili, 'Başbakan'ın seçim kampanyası sırasında sert açıklamalar yapması doğal. Ancak plan masada ve çalışmalarımız sürüyor' ifadelerini kullandı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Gazze planı, yalnızca İsrail-Filistin meselesini değil, tüm Ortadoğu'nun geleceğini yakından ilgilendiriyor. Mısır ve Ürdün gibi Arap ülkeleri, iki devletli çözümü desteklerken, planın uygulanabilirliği konusunda temkinli. Suudi Arabistan'ın İsrail ile normalleşme süreci ise Gazze'deki duruma bağlanmış durumda. Riyad yönetimi, Filistin devletinin kurulmasına yönelik somut adımlar atılmadan normalleşmenin mümkün olmadığını defalarca vurguladı.
Analistler, Netanyahu'nun reddinin aslında Trump'ın planını sulandırma riski taşıdığını, ancak Beyaz Saray'ın bu durumu bir pazarlık fırsatı olarak gördüğünü belirtiyor. Uzmanlara göre, İsrail seçimleri sonrasında Netanyahu'nun tutumu değişebilir; zira seçimleri kazanmak için daha esnek bir pozisyona ihtiyaç duyabilir. Öte yandan, bölgede artan gerilim, planın aciliyetini artırıyor. Gazze'deki insani koşulların kötüleşmesi ve tırmanan çatışmalar, uluslararası toplumun baskısını da beraberinde getiriyor. Birleşmiş Milletler, ateşkes çağrısı yaparken, ABD'nin arabulucu rolü bu planla sınanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Gazze'deki gelişmeleri yakından izliyor ve iki devletli çözümü destekleyen bir pozisyona sahip. Netanyahu'nun planı reddetmesi, Ankara'nın Filistin davasına verdiği desteği güçlendirebilir. Ancak bu durum, Türkiye-ABD ilişkilerinde yeni bir gerginlik yaratabilir. Türkiye'nin bölgedeki rolü, özellikle insani yardım koridorlarının açılması ve kalıcı ateşkesin sağlanması açısından kritik. Bu süreçte Türkiye'nin arabuluculuk girişimleri, uluslararası toplumda daha görünür hale gelebilir. Öte yandan, planın uygulanması halinde bölgesel güvenlik dengeleri değişebilir; bu durum Türkiye'nin sınır güvenliği ve mülteci politikaları üzerinde doğrudan etkili olabilir.
