İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, hükümetinin Katar ile gizli bağlantıları olduğu yönündeki suçlamaları reddederek, Katar'ı 'düşman bir devlet' olarak tanımladı. Netanyahu, söz konusu iddiaları 'büyük bir blöf' olarak nitelendirdi ve İsrail'in Katar ile herhangi bir işbirliği içinde olmadığını savundu. Açıklama, İsrail'de son dönemde Katar'a yönelik artan eleştiriler ve Mısır'ın arabuluculuğuyla Hamas ile yürütülen müzakerelerde Katar'ın rolüne ilişkin tartışmaların gölgesinde geldi.
İddiaların Arka Planı
Netanyahu'nun açıklamaları, İsrail basınında yer alan ve hükümetin Katar ile dolaylı görüşmeler yürüttüğü, hatta Katar'a para transferine göz yumduğu yönündeki haberlere yanıt niteliğinde. Uzun süredir devam eden tartışmalar, İsrail'in Gazze'ye yönelik ablukası ve Hamas ile yürütülen dolaylı müzakerelerde Katar'ın oynadığı arabuluculuk rolüne dayanıyor. Katar, 2012'den bu yana Hamas'ın siyasi bürosuna ev sahipliği yapıyor ve Gazze'ye insani yardım fonlarının aktarılmasında kritik bir kanal olarak görülüyor. Netanyahu, bu fonların Hamas'ın askeri kanadına gitmediğini ve İsrail'in Katar'a herhangi bir taviz vermediğini vurguladı.
İsrail'de muhalefet partileri ve bazı güvenlik yetkilileri, Katar'a sağlanan kolaylıkların Hamas'ı güçlendirdiğini ve İsrail'in güvenliğini tehlikeye attığını öne sürüyor. Netanyahu ise bu eleştirileri siyasi amaçlı olmakla suçlayarak, kendisinin Katar'a karşı tutarlı bir şekilde sert bir duruş sergilediğini belirtti. Başbakan, 'Katar düşman bir devlettir ve biz onlarla işbirliği yapmıyoruz' diyerek iddiaları reddetti. Ancak muhalefet, Netanyahu'nun Katar ile Hamas arasındaki arabuluculuk görüşmelerinde İsrail'in çıkarlarını yeterince koruyamadığını savunuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Katar, Körfez bölgesinde olağan dışı bir dış politika izleyerek hem İsrail ile hem de Hamas ve Müslüman Kardeşler gibi gruplarla diyalog kanallarını açık tutuyor. Bu durum, Katar'ı Orta Doğu'da vazgeçilmez bir arabulucu haline getirirken, aynı zamanda Suudi Arabistan, BAE ve Mısır gibi ülkelerin eleştirilerine hedef olmasına yol açıyor. 2017'de bu ülkelerin Katar'a yönelik ambargosu, Doha'nın bölgesel izolasyonunu artırmıştı; ancak 2021'de ambargonun kaldırılmasıyla Katar yeniden bölgesel dengeleyici rolünü pekiştirdi.
Netanyahu'nun 'düşman devlet' söylemi, İsrail'in Katar'a yönelik tutumunda bir sertleşmeyi yansıtıyor. Ancak bu söylem, aynı zamanda İsrail'in Gazze'deki insani kriz ve esir takası müzakerelerinde Katar'a duyduğu ihtiyacı da gizlemiyor. Katar, Hamas ile İsrail arasında dolaylı görüşmelere ev sahipliği yapmaya devam ediyor ve son yıllarda birkaç kez ateşkes sağlanmasında kilit rol oynadı. Bu nedenle Netanyahu'nun açıklamaları, hem iç politikaya yönelik bir mesaj hem de Katar'a karşı bir baskı unsuru olarak okunabilir.
Uluslararası arenada ise Katar, ABD'nin Orta Doğu'daki en önemli müttefiklerinden biri olmayı sürdürüyor. Ülke, Al Udeid Hava Üssü'nde ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'na ev sahipliği yapıyor. Bu nedenle İsrail'in Katar'ı 'düşman' olarak nitelendirmesi, ABD yönetimi içinde de yankı bulabilir ve Washington'un arabuluculuk çabalarını zorlaştırabilir. Öte yandan, Katar'ın Hamas ile ilişkisi, Batılı ülkeler tarafından sıklıkla eleştirilse de, iletişim kanallarının açık tutulması açısından faydalı görülüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Katar ile güçlü siyasi ve ekonomik bağlara sahip. İki ülke arasında savunma sanayii işbirliği ve karşılıklı yatırımlar bulunuyor. Netanyahu'nun Katar'ı 'düşman' ilan etmesi, Türkiye'nin bölgesel müttefikiyle ilgili algıyı etkileyebilir. Türkiye, Filistin meselesinde Hamas ile diyalog kuran ve Katar'ın arabuluculuk rolünü destekleyen bir tutum sergiliyor. Bu açıklama, Türkiye'nin İsrail ile yürüttüğü normalleşme sürecinde yeni bir gerilim yaratabilir. Ayrıca, Katar'a yönelik baskılar, Türkiye'nin Körfez'deki dengeleri gözeterek diplomatik manevra alanını daraltabilir. Türkiye'nin, hem İsrail hem de Katar ile ilişkilerini dengelemesi gerekecek.
