İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ülkesinin ordusunun sivil kayıpları önleme konusunda dünyadaki diğer tüm ordulardan daha fazla çaba gösterdiğini iddia etti. Netanyahu'nun bu açıklaması, Gazze Şeridi'nde İsrail saldırılarında hayatını kaybeden sivil sayısının 30 bini aştığı bir döneme denk geldi. Başbakan, yaptığı konuşmada İsrail ordusunun hedef alınan bölgelerde sivilleri uyarmak için broşür dağıttığını, telefon aramaları yaptığını ve boşaltma koridorları oluşturduğunu söyledi. Ancak uluslararası insan hakları örgütleri ve Birleşmiş Milletler yetkilileri, İsrail'in saldırılarında orantısız güç kullandığını ve sivillerin korunması için yeterli önlem alınmadığını belirtiyor.
Gelişmenin arka planı: Gazze'de artan sivil kayıplar
Netanyahu'nun açıklaması, Hamas'ın 7 Ekim 2023'te İsrail'e düzenlediği saldırının ardından başlayan çatışmaların yedinci ayında geldi. İsrail saldırılarında bugüne kadar 35 binden fazla Filistinli hayatını kaybetti, bunların yaklaşık yüzde 70'i kadın ve çocuklardan oluşuyor. Gazze'deki altyapı büyük ölçüde tahrip olurken, 1,9 milyon kişi yerinden edildi. Uluslararası Adalet Divanı, İsrail hakkında soykırım suçlamasıyla açılan davayı görüşmeye devam ediyor. Netanyahu ise ülkesinin uluslararası hukuka uygun hareket ettiğini ve Hamas'ın sivil kayıpların sorumlusu olduğunu savunuyor. İsrail ordusu, operasyonlarında Hamas militanlarının sivil alanlara yerleştiğini ve hastaneler ile okulları askeri amaçla kullandığını iddia ediyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Uluslararası tepkiler ve ittifaklar
Netanyahu'nun açıklaması, İsrail'in uluslararası alanda giderek artan bir izolasyonla karşı karşıya olduğu bir dönemde geldi. ABD Başkanı Joe Biden yönetimi, İsrail'in Refah operasyonu konusunda uyarılarda bulunurken, Avrupa Birliği ülkeleri İsrail'e silah ambargosu uygulama yönünde adımlar atıyor. Güney Afrika'nın Uluslararası Adalet Divanı'nda açtığı soykırım davası, İsrail'in uluslararası meşruiyetini sorgulatan bir boyut kazandı. Öte yandan, İsrail'in bölgedeki diğer aktörlerle gerilimi sürüyor; İran destekli Hizbullah ile Lübnan sınırında çatışmalar derinleşirken, Yemen'deki Husiler Kızıldeniz'de İsrail bağlantılı gemilere saldırılar düzenliyor. Netanyahu'nun sivil koruma iddiası, uluslararası kamuoyunun tepkisini azaltmaya yönelik bir çaba olarak yorumlanıyor. Ancak Birleşmiş Milletler ve Dünya Sağlık Örgütü, Gazze'deki insani krizin boyutlarına dikkat çekiyor ve acil ateşkes çağrısı yapıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Gazze'deki sivil kayıpların artması üzerine İsrail'e yönelik sert eleştirilerini sürdürüyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Netanyahu'yu sık sık "savaş suçlusu" olarak nitelendiriyor ve İsrail'e yönelik ticari kısıtlamalar getirilmesi talimatı verdi. Netanyahu'nun sivil koruma iddiası, Türk kamuoyunda ve hükümet nezdinde ikna edici bulunmuyor. Türkiye, İsrail'in uluslararası hukuku ihlal ettiğini savunuyor ve Filistin devletine verdiği desteği artırıyor. Bu gelişme, Türkiye'nin bölgede artan diplomatik girişimlerini ve İsrail ile ilişkilerinde yaşanan gerginliği daha da derinleştirebilir. Aynı zamanda Ankara'nın İslam dünyasında liderlik rolü üstlenme çabalarına katkı sağlayabilir.
