İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, işgal altındaki Batı Şeria'da İsrailli yerleşimcilerin Filistinli köylere yönelik son dönemde artan şiddet eylemlerini nadir bir şekilde kınadı. Netanyahu yaptığı açıklamada, söz konusu saldırıların İsrail'in güvenliğini ve uluslararası meşruiyetini zedelediğini belirterek, “Bu eylemleri şiddetle kınıyorum; bunlar devleti zayıflatan ve düşmanlarımızın ekmeğine yağ süren sorumsuz kişilerin işidir.” ifadelerini kullandı. Bu açıklama, İsrail tarihinin en dindar ve aşırı milliyetçi kanadı olarak görülen koalisyon hükümeti tarafından yapılması nedeniyle dikkat çekiyor.
Arka Plan ve Saldırıların Detayları
Son haftalarda Batı Şeria'da yerleşimci şiddeti belirgin bir artış gösterdi. Özellikle Nablus yakınlarındaki Huwara köyünde Mart ayında bir Filistinlinin öldürülmesi ve ardından yerleşimcilerin köyü ateşe vermesi, uluslararası toplumun tepkisini çekmişti. Netanyahu'nun bu açıklaması, geçtiğimiz hafta sonu Ramallah'ın kuzeyindeki Turmus Ayya köyünde yaşanan ve bir Filistinlinin hayatını kaybettiği, çok sayıda aracın ve evin kundaklandığı saldırıların ardından geldi. Gözlemciler, saldırının özellikle vahşi olduğunu ve yerleşimcilerin ordu kontrol noktalarını geçerek köye girdiğini, güvenlik güçlerinin müdahalesinin yetersiz kaldığını aktarıyor.
Netanyahu, açıklamasında güvenlik güçlerine “şiddet içeren aşırılıkçı gruplara” karşı derhal harekete geçme talimatı verdiğini duyurdu. Bazı yerleşimci gruplar ise başbakanın tutumunu eleştirerek, bunun İsrail'in Batı Şeria'daki varlığını baltalayan bir teslimiyet olarak değerlendirdi. Öte yandan, Savunma Bakanı Yoav Gallant'ın da yerleşimcilerin eylemlerini “terörizm” olarak nitelendirdiği ve orduya, saldırganları engellemek için yeni yetkiler verdiği bildiriliyor.
Bu tutum değişikliğinin ardında yatan en önemli etkenlerden biri, ABD yönetiminin artan baskısı. Washington, İsrail'e Batı Şeria'daki şiddetin sona erdirilmesi ve iki devletli çözüm vizyonuna bağlı kalınması çağrısında bulunuyor. ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada, yerleşimci şiddetini “kabul edilemez” olarak nitelendirmiş ve İsrail'in bu konuda hesap vermesi gerektiğini vurgulamıştı.
Bölgesel ve Uluslararası Boyut
Netanyahu'nun kınama açıklaması, Filistin yönetimi tarafından temkinli bir şekilde karşılandı. Filistin Başbakanı Muhammed Iştiyye, “Şiddetin kınanması yetmez; İsrail işgali sona erdirmedikçe ve yerleşimcileri silahsızlandırmadıkça kalıcı bir çözüm mümkün değildir.” dedi. BM Orta Doğu Barış Süreci Özel Koordinatörü Tor Wennesland ise tarafları sükunete davet ederek, uluslararası hukukun yerleşimci şiddetini yasakladığını hatırlattı.
Yaşanan gelişmeler, Orta Doğu'daki tansiyonu daha da yükseltme riski taşıyor. Bölgede İsrail-Filistin çatışmasına ek olarak, İran ile Batı arasındaki nükleer müzakerelerin kilitlenmesi ve Suudi Arabistan ile İsrail arasında normalleşme görüşmelerinin devam etmesi gibi karmaşık dinamikler söz konusu. Batı Şeria'daki şiddet olaylarının artması, bu normalleşme sürecini olumsuz etkileyebileceği gibi, Filistin yönetiminin zaten zayıf olan otoritesini de daha da sarsabilir. Uzmanlar, Netanyahu'nun bu çıkışının, hem uluslararası topluma hem de kendi koalisyon ortaklarına yönelik bir mesaj olduğunu, ancak aşırı sağcı ortaklarının tepkisi nedeniyle başbakanın manevra alanının sınırlı olduğunu belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasına verdiği geleneksel desteği sürdürürken, bu tür gelişmeleri yakından izlemektedir. Batı Şeria'daki şiddetin tırmanması, bölgesel istikrarı tehdit ederken, Türkiye'nin İsrail'le son dönemde başlattığı normalleşme sürecini de dolaylı olarak etkileyebilir. Ankara, Filistinlilerin haklarının korunması ve iki devletli çözümün hayata geçirilmesi gerektiğini savunmaktadır. Bu bağlamda, Netanyahu hükümetinin aşırı sağcı politikaları, Türkiye-İsrail ilişkilerinde yeni gerilimlere neden olabilecek bir faktör olarak öne çıkmaktadır. Ayrıca, bölgedeki istikrarsızlık, Türkiye'nin Orta Doğu'daki ekonomik ve diplomatik çıkarlarını da etkileme potansiyeli taşımaktadır.
