İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD yönetimine Türkiye'ye F-35 savaş uçaklarının satışını durdurma çağrısında bulundu. Netanyahu'nun bu talebi, ABD Başkanı Donald Trump'ın NATO zirvesi kapsamında Ankara'ya yapacağı ziyaretin hemen öncesinde gündeme geldi. İsrail, uzun süredir Türkiye'nin F-35 programına katılımına ve bu uçakların satın alınmasına şiddetle karşı çıkıyor. Netanyahu, bu satışın bölgesel güç dengesini bozacağını ve İsrail'in hava üstünlüğünü tehdit edeceğini savunuyor. Türkiye ise F-35 projesinin ortağı olduğunu ve uçakları satın alma hakkına sahip olduğunu belirtiyor. ABD yönetimi ise henüz resmi bir karar açıklamadı ancak Kongre'de Türkiye'ye yönelik F-35 satışına ilişkin endişeler bulunuyor.
Gelişmenin arka planı
Netanyahu'nun talebi, ABD-İsrail-Türkiye üçgeninde yıllardır süren diplomatik gerilimin bir yansıması. İsrail, Türkiye'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemlerini satın almasının ardından F-35 programından çıkarılması gerektiğini savunuyor. Washington, S-400'lerin NATO sistemleriyle uyumsuz olduğunu ve F-35'lerin gizlilik özelliklerini tehdit edebileceğini öne sürerek Türkiye'yi programdan çıkarmıştı. Ancak Türkiye, SAT- modernizasyon ve bakım anlaşmaları kapsamında F-35'lerin bazı parçalarını üretmeye devam ediyor. Netanyahu'nun bu yeni çağrısı, Trump'ın Ankara ziyareti öncesinde ABD-İsrail ittifakının gücünü gösterme amacı taşıyor. İsrail, ayrıca Doğu Akdeniz'deki enerji kaynakları ve bölgesel nüfuz mücadelesinde Türkiye'yi rakip olarak görüyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Türkiye'ye F-35 satışının engellenmesi, sadece ikili ilişkileri değil, aynı zamanda NATO'nun birlikteliğini de etkileyebilir. Türkiye, NATO'nun önemli bir üyesi olarak kendi hava kuvvetlerini modernize etmek istiyor. F-35'lerin yerli üretim savaş uçağı KAAN ile ikame edilmesi planlanıyor ancak bu süreç yıllar alacak. Bu arada, Türkiye'nin Rusya'dan Su-35 veya Su-57 gibi alternatif uçaklar satın alma ihtimali gündemde. Bu durum, NATO içinde gerilim yaratabilir ve Türkiye'yi Rusya'ya daha da yakınlaştırabilir. Ayrıca, ABD'nin müttefiki İsrail'in taleplerine boyun eğmesi, diğer NATO üyeleri arasında güven sorununa yol açabilir. Bölgesel olarak, Doğu Akdeniz'de artan gerilimler ve enerji keşifleri, bu tür silah satışlarının stratejik önemini artırıyor. Netanyahu'nun hamlesi, İsrail'in bölgedeki askeri üstünlüğünü koruma isteğini yansıtıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin dış politikasında karşılaştığı en önemli sınamalardan biridir. F-35 satışının engellenmesi, Türk Hava Kuvvetleri'nin modernizasyonunu geciktirebilir ve NATO içinde Türkiye'nin konumunu zayıflatabilir. Aynı zamanda, ABD-İsrail yakınlaşması, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki çıkarlarını tehdit ediyor. Türkiye, bu durumu aşmak için yerli savunma sanayisine yatırım yapmaya devam etmeli ve alternatif tedarikçiler aramalıdır. Ancak, Rusya'ya yönelme seçeneği, NATO ile ilişkileri daha da karmaşık hale getirebilir. Sonuç olarak, bu olay, Türkiye'nin stratejik bağımsızlık arayışını ve bölgesel rekabetteki hassas dengeleri gözler önüne seriyor.
