Nepal'in başkenti Katmandu'nun batısındaki Mailung bölgesinde meydana gelen şiddetli yağışların tetiklediği heyelan ve sel felaketinde, bir inşaat işçisinin cep telefonu kamerasıyla kaydettiği görüntüler olayın boyutunu gözler önüne serdi. Görüntülerde, aniden yükselen çamurlu sel sularının şantiyeye doğru ilerlediği ve işçilerin can havliyle kaçıştığı anlar yer alıyor. Nepal İçişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre, ülke genelinde muson yağmurlarının yol açtığı sel ve heyelanlarda son 24 saatte en az 14 kişi hayatını kaybetti, çok sayıda kişi ise kayboldu. Yetkililer, ölü sayısının artabileceği uyarısında bulunuyor.
Gelişmenin Arka Planı: Muson Yağmurları ve Altyapı Kırılganlığı
Güney Asya'da her yıl haziran-eylül ayları arasında etkili olan muson yağmurları, bölge için hem hayat kaynağı hem de yıkım sebebi. Ancak iklim değişikliğinin etkisiyle yağış rejiminin değişmesi, aşırı hava olaylarının sıklığını ve şiddetini artırıyor. Nepal, Himalayaların eteklerinde yer alan coğrafyası nedeniyle heyelan ve sellere karşı en kırılgan ülkelerden biri. Ülkenin dağlık arazilerinde yol yapımı ve altyapı çalışmaları sırasında doğal bitki örtüsünün tahrip edilmesi, toprak kaymalarını daha da tetikliyor.
Mailung'daki inşaat projesi, ülkenin doğusunu batısına bağlayan ve Çin sınırına uzanan stratejik bir otoyolun genişletme çalışmaları kapsamında yürütülüyor. Bölgede çalışan işçilerin büyük bir kısmı, yoksulluk nedeniyle ülkenin güneyinden göç etmiş tarım işçilerinden oluşuyor. Görüntülerdeki işçi, sel sularının geldiğini fark ederek arkadaşlarını uyarmaya çalışırken, birçok kişinin yüksek yerlere tırmanarak kurtulduğu, ancak bazılarının çamur ve enkaz altında kaldığı bildirildi.
Nepal hükümeti, afet bölgesine arama kurtarma ekipleri ve ordu birlikleri sevk etti. Ancak bölgedeki yolların heyelan nedeniyle kapanması, ekiplerin ulaşımını geciktiriyor. Yerel yetkililer, kayıp işçilerin bulunması için çalışmaların sürdüğünü, ancak hava koşullarının operasyonları zorlaştırdığını ifade etti.
Bölgesel ve Küresel Boyut: İklim Göçü ve Ekonomik Etkiler
Nepal'deki bu felaket, sadece ülkenin değil, Güney Asya'nın ortak sorunu olan iklim değişikliği kaynaklı afetlerin bir yansıması. Himalayalar'daki buzulların erimesi ve değişen yağış desenleri, bölgedeki nehir taşkınlarının sıklığını artırıyor. Nepal, Bhutan ve Hindistan'ın kuzeydoğu eyaletleri, her yıl muson döneminde benzer felaketlerle karşı karşıya kalıyor. Bu durum, tarım arazilerinin tahrip olması, yerleşim yerlerinin kullanılamaz hale gelmesi ve ölümler nedeniyle ciddi ekonomik kayıplara yol açıyor.
Özellikle Nepal gibi az gelişmiş ülkeler, iklim değişikliğinin etkilerine karşı en az dirençli olanlar. Ülke, Paris İklim Anlaşması kapsamında sera gazı emisyonlarını azaltma taahhüdünde bulunsa da, gelişmiş ülkelerin iklim finansmanı sözlerini tutmaması, uyum çalışmalarını yetersiz kılıyor. Birleşmiş Milletler raporlarına göre, Güney Asya'da iklim kaynaklı afetler nedeniyle her yıl milyonlarca insan yer değiştirmek zorunda kalıyor ve bu sayının önümüzdeki yıllarda artması bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Nepal'deki heyelan felaketi doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, bölgesel ve küresel etkileri açısından bazı çıkarımlar yapılabilir. Türkiye, iklim değişikliğinin yol açtığı afetlerle mücadelede aktif bir ülke olarak, gelişmekte olan ülkelere teknik ve insani yardım sağlamaktadır. Özellikle 2023'te yaşanan Kahramanmaraş depremlerinin ardından, Türkiye'nin afet yönetimi deneyimini paylaşması beklenebilir. Ayrıca, Güney Asya'da artan iklim göçü, Avrupa'ya ve Türkiye'ye yönelen göç hareketlerini dolaylı olarak etkileyebilir. Bu nedenle, Türkiye'nin iklim değişikliğiyle mücadele politikalarını güçlendirmesi ve uluslararası iş birliğine katkı sağlaması önem arz etmektedir.
