Nepal'in kuzeyinde, Tibet sınırına yakın bir bölgede meydana gelen buzul çökmesi, nehir vadilerinden aşağıya doğru ilerleyen devasa bir su ve çamur duvarını tetikledi. The New York Times'ın doğruladığı özel görüntüler, bölgede yaşanan felaketin şimdiye kadarki en net görüntülerini ortaya koyuyor. İlk belirlemelere göre en az 10 kişi hayatını kaybetti, onlarca kişi ise kayıp. Yetkililer, arama kurtarma çalışmalarının devam ettiğini ve ölü sayısının artabileceğini açıkladı.
Gelişmenin Arka Planı
Felaket, Cuma günü öğleden sonra saatlerinde, Nepal'in kuzeyindeki Thame köyü yakınlarında meydana geldi. Görgü tanıkları, önce yüksek bir gürültü duyulduğunu, ardından dağdan kopan devasa bir buz kütlesinin aşağıdaki nehir yatağına düştüğünü belirtti. Bu çöküş, nehir yatağında ani bir su baskınına (glof) neden oldu. Oluşan su ve moloz dalgası, aşağıdaki vadilerdeki yerleşim yerlerini ve altyapıyı vurdu.
The New York Times'ın doğruladığı görüntülerde, bir köprü ve yolun sular altında kaldığı, evlerin hasar gördüğü ve insanların yüksek yerlere kaçıştığı anlar yer alıyor. Nepal ordusu ve polis ekipleri, helikopterlerle bölgeye sevk edildi. Enkaz altında kalanların kurtarılması ve kayıpların bulunması için çalışmalar sürüyor.
Himalaya bölgesi, iklim değişikliğinin etkisiyle hızla eriyen buzulları nedeniyle giderek artan bir tehdit altında. Bilim insanları, sıcaklıkların artmasıyla birlikte buzul göllerinin hacminin büyüdüğünü ve bu göllerin setlerinin çökme riskinin arttığını defalarca dile getirmişti. Nepal'de şu ana kadar 2 binden fazla buzul gölü tespit edilmiş durumda ve bunların en az 20'sinin yüksek risk taşıdığı belirtiliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu tür buzul gölü taşkınları (GLOF), yalnızca Nepal'i değil, Himalaya bölgesindeki tüm ülkeleri tehdit eden ortak bir sorun. Hindistan, Butan, Pakistan ve Çin'in Tibet bölgesi de benzer risklerle karşı karşıya. Bu nedenle, bölgesel işbirliği ve erken uyarı sistemlerinin kurulması büyük önem taşıyor.
Nepal hükümeti, felaketin ardından uluslararası yardım çağrısında bulundu. Birleşmiş Milletler ve çeşitli ülkelerin acil yardım ekipleri bölgeye hareket etmeye başladı. Uzmanlar, bu felaketin iklim değişikliğinin somut bir sonucu olduğunu ve gelişmiş ülkelerin sera gazı emisyonlarını azaltma yükümlülüklerine dikkat çekiyor. Nepal gibi az gelişmiş ülkeler, bu felaketlerin en ağır bedelini öderken, küresel iklim finansmanından yeterince pay alamıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Nepal'deki buzul felaketi, iklim değişikliğinin yıkıcı sonuçlarının bir kez daha gözler önüne serdiği bir gelişme olarak, Türkiye'nin de içinde bulunduğu Doğu Akdeniz ve Orta Doğu bölgesi için bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye, iklim değişikliğinin etkileriyle mücadele kapsamında ulusal politikalar geliştiriyor ve benzer afet senaryolarına hazırlıklı olması gerekiyor. Ayrıca, Türkiye'nin NATO ve Birleşmiş Milletler çerçevesinde afetlere müdahale konusunda uluslararası yardım operasyonlarına katkı sunması beklenir; bu tür felaketlerde dayanışma ve hızlı müdahale yeteneklerinin önemi bir kez daha ortaya çıkıyor.
