Pennsylvania Üniversitesi profesörü Jonathan Zimmerman, ABD'de zorunlu askerliğin yeniden yürürlüğe konması halinde öğrencilerin İran'daki savaşa karşı daha fazla ses çıkaracağını ve ülke savunmasının yükünün daha adil paylaşılacağını öne sürüyor. Zimmerman'a göre, mevcut gönüllü ordu sistemi, toplumun belirli kesimlerini askerlik hizmetinden muaf tutarken, savaş kararlarının sonuçlarına katlananların çoğunlukla alt ve orta sınıf ailelerin çocukları olmasına yol açıyor. Profesör, bu durumun demokratik hesap verebilirliği zedelediğini ve savaş kararlarının daha geniş bir toplumsal mutabakatla alınması gerektiğini vurguluyor. Ayrıca, zorunlu askerlik uygulamasının gençleri vatandaşlık bilinciyle buluşturacağını ve ülkenin geleceği hakkında daha duyarlı hale getireceğini belirtiyor.
Gelişmenin arka planı
Jonathan Zimmerman, tarih ve eğitim bilimleri alanında uzmanlaşmış bir akademisyendir. Amerikan eğitim sistemi ve toplumsal hareketler üzerine çok sayıda kitap ve makale kaleme almıştır. Son yazısında, Vietnam Savaşı dönemindeki zorunlu askerlik uygulamasının öğrenci protestolarını nasıl ateşlediğini hatırlatıyor. O dönemde, askere alınma ihtimali olan gençler, savaş karşıtı hareketin ön saflarında yer almışlardı. Zimmerman'a göre, günümüzde İran'a yönelik olası bir askeri müdahale senaryosu, gençlerin hayatını doğrudan etkileyecek bir konu olmasına rağmen, kampüslerdeki tepki oldukça sınırlı kalıyor. Bunun temel nedeninin, savaşın yükünün belirli bir kesime yüklenmesi olduğunu savunuyor. Profesör, zorunlu askerliğin geri getirilmesiyle birlikte, toplumun her kesiminden bireyin askerlik hizmetiyle yükümlü olacağını ve bu sayede savaş kararlarının daha geniş bir toplumsal tartışmayla alınacağını ifade ediyor. Böylece, siyasilerin askeri müdahale kararları alırken daha dikkatli davranacaklarını, çünkü kendi seçmenlerinin de bu süreçten etkileneceğini öne sürüyor.
Zimmerman, eşitlikçi bir savunma sistemi oluşturmanın yanı sıra, zorunlu askerliğin gençlerin karakter gelişimine de katkı sağlayacağını belirtiyor. Farklı sosyo-ekonomik geçmişlerden gelen bireylerin bir arada hizmet etmesi, toplumsal bağları güçlendirecek ve ortak bir vatandaşlık bilinci oluşturacaktır. ABD'de zorunlu askerlik en son 1973'te kaldırılmıştı. O tarihten bu yana ordu, tamamen gönüllü askerlerden oluşuyor. Ancak bazı çevreler, özellikle ulusal güvenlik tehditlerinin arttığı dönemlerde zorunlu askerliğin yeniden gündeme alınması gerektiğini savunuyor. Bu tartışma, son dönemde İran gerilimi ve küresel güvenlik meseleleriyle birlikte yeniden alevlenmiş durumda.
Bölgesel ve küresel boyut
Zorunlu askerlik tartışması yalnızca ABD'ye özgü değil. Dünyanın birçok ülkesi, değişen güvenlik dinamikleri karşısında askerlik sistemlerini gözden geçiriyor. Avrupa'da, özellikle Rusya'nın Ukrayna'ya müdahalesinin ardından, bazı ülkeler zorunlu askerliği yeniden gündeme aldı. Örneğin, Almanya'da savunma bakanlığı, gönüllülük esasına dayalı ama zorunlu askerliğe benzer bir model üzerinde çalıştığı belirtiliyor. İsveç ve Norveç gibi ülkeler ise zorunlu askerliği belirli bir süre önce yeniden uygulamaya koydu. Bu ülkeler, güvenlik tehditlerinin yanı sıra toplumsal bütünlüğü güçlendirmek amacıyla da bu adımı attıklarını ifade ediyorlar. Zimmerman'ın argümanları, bu ülkelerdeki uygulamalarla paralellik gösteriyor. Ancak, ABD'nin süper güç statüsü ve küresel askeri operasyonları düşünüldüğünde, zorunlu askerliğin geri getirilmesi, dünya genelinde önemli yankı uyandıracak bir gelişme olur. Böyle bir karar, ABD'nin askeri müdahale kapasitesini artırabilir, ancak aynı zamanda iç politikada büyük tartışmalara yol açabilir. Zira, kamuoyunun önemli bir kesimi, gönüllü ordunun profesyonelliğinin zorunlu askerlikle sağlanamayacağı görüşünde.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki zorunlu askerlik tartışması, Türkiye'nin kendi askerlik sistemi açısından önemli bir bağlam oluşturuyor. Türkiye, halihazırda zorunlu askerlik uygulayan ülkelerden biri. Ancak son yıllarda profesyonel orduya geçiş ve bedelli askerlik gibi alternatif modeller üzerinde tartışmalar yaşanıyor. Bu gelişme, Türkiye'nin savunma politikalarını doğrudan etkilemese de, küresel güvenlik mimarisindeki değişimlerin bir yansıması olarak değerlendirilebilir. ABD'nin olası bir zorunlu askerliğe geçişi, NATO içindeki güç dengesini etkileyebilir ve Türkiye'nin savunma stratejileri üzerinde dolaylı sonuçlar doğurabilir. Ayrıca, zorunlu askerliğin toplumsal eşitlik ve vatandaşlık bilinci konularındaki argümanları, Türkiye'deki askerlik tartışmalarına da ışık tutabilir.
