İngiltere hükümeti, eski bir MI5 ajanı tarafından ırkçı ve cinsel tacize uğrayan bir kadınla görüşme teklifinde bulundu. BBC'nin Salı günü ortaya çıkardığı gizli bir soruşturma, istihbarat servisinin mahkemede savunduğu ajanın şiddete "takıntılı" olduğunu bildiğini ancak bu bilgiyi gizlediğini gösterdi. Olay, İngiltere'de istihbarat birimlerinin hesap verebilirliği konusunda tartışmalara yol açtı.
Gelişmenin arka planı
MI5 bünyesinde çalışan ve neo-Nazi gruplara sızan ajan, 2016 yılında bir kadını hedef alarak tehdit ve tacizde bulundu. Kadın, ajanın kendisine Nazi sembolleri gösterdiğini, ölüm tehditleri savurduğunu ve cinsel içerikli mesajlar attığını aktardı. MI5, bu olayın ardından ajanı mahkemede savunurken, ajanın geçmişinde şiddet eğilimleri olduğuna dair bilgileri gizledi. MI5'in denetim organı olan Gözetim Komisyonu'nun yürüttüğü gizli soruşturma, servisin ajanın ‘sadist ve psikopat’ eğilimlerini bildiğini ancak ifşa etmediğini belgeledi. Mahkeme sürecinde MI5'in avukatları, ajanın ‘güvenilir’ olduğunu iddia etti. Oysa iç raporlar, ajanın şiddet içerikli materyaller biriktirdiğini ve kadını ‘av’ olarak gördüğünü ortaya koyuyor.
Kadın, 2018'de dava açtı ancak MI5'in bilgi gizleme taktiği nedeniyle mağduriyeti arttı. Hükümetin yeni teklifi, kadının avukatları aracılığıyla resmi bir görüşme talep etmesinin ardından geldi. İçişleri Bakanlığı sözcüsü, ‘bu ciddi iddiaların aydınlatılması için iş birliğine açık olduklarını’ ifade etti. Ancak kadın, MI5'in sistematik bir örtbas yaptığını savunarak bağımsız bir kamu soruşturması çağrısını yineledi.
Bölgesel veya küresel boyut
Bu skandal, Batılı istihbarat servislerinin aşırı sağcı militanları nasıl ele aldığına dair küresel bir tartışmayı alevlendirdi. MI5, terörle mücadele kapsamında neo-Nazi gruplara sızarken, ajanlarının hukuki süreçlerde güvenilirliği sorgulanıyor. Amerika Birleşik Devletleri'nde FBI'ın aşırı sağ gruplara sızan ajanlarının benzer vakaları, Almanya'da ise Federal Anayasa Koruma Teşkilatı'nın (BfV) Nazi bağlantılı skandalları hatırlatılıyor. Avrupa Parlamentosu, istihbarat servislerinin denetim mekanizmalarını güçlendirme çağrısı yaparken, insan hakları örgütleri bu tür olayların demokrasiyi zayıflattığı uyarısında bulunuyor. İngiltere'de muhalefet partileri, başbakanın konuya el atmasını istiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İngiltere ile istihbarat paylaşımı ve terörle mücadele konularında yakın iş birliği yürütüyor. MI5'in aşırı sağcı bir ajanı koruması, Türkiye'nin PKK ve FETÖ gibi terör örgütleriyle mücadelede güvenilir ortaklık algısını etkileyebilir. Aynı zamanda, Avrupa'da yükselen aşırı sağ ve İslam karşıtlığı bağlamında, bu skandal Türkiye'nin Avrupa'daki Türk toplumuna yönelik tehdit algısını güçlendiriyor. Türk yetkililer, istihbarat servislerinin şeffaflığı ve hesap verebilirliği konusunda uluslararası standartların uygulanmasını talep edebilir.
