Pasifik ada ülkesi Nauru hükümeti, bir milletvekilinin Avustralya tarafından gözaltı merkezlerinde tutulan sığınmacılara yönelik şiddet tehditleri içeren iddialarının ardından nadir bir açıklama yaparak vatandaşlarının dost canlısı olduğunu belirtti. Açıklama, eski bir çalışanın (whistleblower) Avustralya'nın Nauru'da bulunan göçmen gözaltı merkezinde kalan sığınmacılara fiziksel şiddet uygulandığına dair ifşaatları sonrası geldi. Nauru hükümeti, iddiaları reddederken, Avustralya ise olayları araştırdığını duyurdu.
Gelişmenin arka planı
Nauru, Avustralya'nın Pasifik'teki sığınmacıları kabul etmeyerek üçüncü ülkelere yönlendirdiği bir merkez üssü konumunda. Avustralya'nın Pasifik Çözümü (Pacific Solution) politikası kapsamında, deniz yoluyla gelen sığınmacılar Nauru ve Papua Yeni Gine'deki merkezlerde tutuluyor. 2012'den bu yana Nauru'da yaklaşık 1.300 sığınmacı barındırıldı, ancak 2019 itibarıyla sayı düştü.
Eski bir Naurulu gözetmen, Guardian Australia'ya verdiği demeçte, sığınmacıların sistematik olarak fiziksel şiddete maruz kaldığını, ölüm tehditleri aldığını ve insanlık dışı koşullarda tutulduğunu iddia etti. İfşaatta, Naurulu personelin Avustralyalı yöneticiler tarafından sığınmacılara 'sert' davranması yönünde yönlendirildiği belirtildi. Nauru hükümeti ise 'ülkesinin itibarını zedeleme girişimi' olarak nitelendirdiği bu iddiaları sert dille reddetti.
Bölgesel veya küresel boyut
Nauru'nun ekonomisi büyük ölçüde Avustralya'dan gelen mali yardıma bağımlı. Avustralya hükümeti, Nauru'da bir polis karakolu ve yargı sistemi kurmak için milyonlarca dolar harcadı. Bu nedenle, Nauru'nun Avustralya'ya yönelik eleştirileri nadir görülüyor. İnsan hakları örgütleri, iki ülke arasındaki bu bağımlılık ilişkisinin sığınmacıların haklarının ihlaline zemin hazırladığını savunuyor. Öte yandan, Avustralya hükümeti, sığınmacıların 'güvenli bir şekilde' barındırıldığını ve Nauru yasalarına tabi olduğunu belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İdlib'den Suriyeli sığınmacıları kabul ederken Avustralya benzeri bir 'offshoring' politikası izlemese de, sığınmacı krizinin küresel boyutu Türkiye'nin güvenliği ve dış politikası açısından önem taşımaktadır. Avustralya'nın Pasifik'te uyguladığı bu politika, sığınmacıların insan haklarını ihlal ettiği gerekçesiyle BM tarafından eleştirilmektedir. Türkiye, AB ile yaptığı sığınmacı anlaşmalarının benzer tartışmalara yol açması nedeniyle, bu tür 'üçüncü ülke' düzenlemelerine karşı dikkatli bir tutum sergilemektedir. Nauru'daki iddialar, sığınmacıların haklarının korunmasına yönelik küresel standartların güçlendirilmesi çağrılarını yeniden gündeme getirebilir ve Türkiye'nin bu konudaki diplomatik pozisyonunu etkileyebilir.
