NATO liderleri, ABD Başkanı Donald Trump'ın ittifaka yönelik sert sözlerine rağmen, Brüksel'de düzenlenen zirvede savunma harcamaları ve ortak güvenlik konularında önemli ölçüde uzlaşı sağladı. Trump, zirve öncesinde ve sırasında Almanya başta olmak üzere birçok müttefiki savunma harcamalarını yeterince artırmamakla suçlayarak gerginliğe yol açsa da, liderler ortak bildiride ittifakın dayanışmasını vurguladı. Zirvenin ana gündem maddeleri arasında Rusya'ya karşı caydırıcılık, terörle mücadele ve savunma yatırımlarının artırılması yer aldı.
Gelişmenin Arka Planı
NATO'nun 2018 Brüksel Zirvesi, ittifak tarihinin en gergin toplantılarından biri olarak kayıtlara geçti. Trump, zirve öncesinde müttefiklere gönderdiği mektuplarda, savunma harcamalarını Gayri Safi Yurtiçi Hasıla'nın (GSYH) yüzde 2'sine çıkarmayan üyeleri uyardı. Özellikle Almanya'yı hedef alan Trump, Berlin'in Rusya'dan doğal gaz alımını da eleştirdi. Zirve sırasında yaptığı konuşmada, "Almanya, Rusya'ya milyarlarca dolar öderken bizden koruma bekliyor. Bu kabul edilemez" ifadelerini kullandı. Buna karşın NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, ittifakın uyum içinde çalıştığını ve savunma harcamalarında artış olduğunu belirtti. Zirve sonunda yayımlanan bildiride, üyelerin 2024 yılına kadar yüzde 2 hedefine ulaşma taahhüdü yinelendi. Ayrıca, NATO'nun Afganistan misyonu ve Irak'taki eğitim faaliyetlerine destek verilmesi kararlaştırıldı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
NATO Zirvesi, sadece transatlantik ilişkiler açısından değil, aynı zamanda küresel güvenlik dengeleri bakımından da kritik öneme sahipti. Trump'ın ittifaka yönelik eleştirileri, Avrupa'da ABD'nin güvenilirliği konusunda endişelere yol açarken, Rusya ve Çin gibi rakiplerin bu durumu fırsata çevirme ihtimali gündeme geldi. Zirvede, Rusya'nın Kırım'ı ilhakı ve Ukrayna'daki çatışmalar nedeniyle uygulanan yaptırımların devamı konusunda görüş birliği sağlandı. Ayrıca, Çin'in yükselişi ve bunun NATO'nun güvenlik çıkarlarına etkileri ilk kez bu kadar kapsamlı şekilde ele alındı. Liderler, Çin'in bazı politikalarının ittifak için fırsatlar ve zorluklar oluşturduğunu belirten bir dil kullandı. NATO'nun Akdeniz'deki varlığı ve terörle mücadele kapsamında Irak'taki misyonunun genişletilmesi de zirvenin önemli çıktıları arasındaydı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin NATO içindeki konumunu ve ittifakın geleceğine yönelik beklentilerini doğrudan etkilemektedir. Türkiye, savunma harcamalarında yüzde 2 hedefini aşan birkaç ülkeden biri olarak Trump'ın eleştirilerinden muaf kaldı ve bu durum, Ankara'nın ittifak içindeki elini güçlendirdi. Zirvede Türkiye'nin sınır güvenliği ve terörle mücadele konularındaki hassasiyetleri dile getirildi. Öte yandan, Türkiye'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi alması ve ABD ile yaşanan gerilim, zirvede dolaylı olarak gündeme geldi. Trump'ın Almanya'yı Rusya'ya bağımlılık konusunda eleştirmesi, Türkiye'nin enerji projeleri (TürkAkım) açısından da okunabilir. Sonuç olarak, Türkiye'nin NATO'nun güney kanadındaki stratejik önemi bir kez daha vurgulanırken, ittifak içi uyumun korunması Ankara'nın çıkarına olacaktır.
