NATO, ABD Başkanı Donald Trump'ın katılımıyla gerçekleşen zirvede beklenen krizden kaçınmayı başardı. Müttefikler, savunma harcamaları ve ittifak dayanışması konularında yaşanabilecek bir çatlağın önüne geçerken, Ukrayna'ya yönelik destek mesajları da güçlü kaldı. Zirve sonucunda açıklanan ortak bildiri, ittifakın temel ilkelerine bağlılığı teyit ederken, Trump'ın geleneksel eleştirilerine rağmen NATO'nun ayakta kaldığı yorumları yapıldı.
Zirvenin Arka Planı ve Öne Çıkanlar
NATO'nun Washington'da düzenlenen 75. yıl dönümü zirvesi, ittifak tarihinin en gergin toplantılarından birine sahne oldu. Başkan Trump, göreve geldiğinden bu yana NATO müttefiklerini savunma harcamalarını artırmaya çağırıyor ve ABD'nin ittifaka yaptığı katkının adil olmadığını savunuyordu. Zirve öncesinde yaptığı açıklamalarda, gereken harcamaları yapmayan ülkeleri savunmayabileceği imasında bulunması, Avrupa başkentlerinde alarm zillerinin çalmasına neden oldu.
Ancak zirve sırasında Trump'ın beklenen sert çıkışını yapmaması ve müttefiklerin de ortak bir dil bulma çabası, ittifakın en azından görünürde bir birliktelik sergilemesini sağladı. Kanada Başbakanı Justin Trudeau, Almanya Başbakanı Olaf Scholz ve İngiltere Başbakanı Keir Starmer gibi liderler, Trump'la ikili görüşmelerde savunma harcamaları konusunda somut adımlar atacaklarına dair taahhütlerde bulundu. Özellikle Almanya'nın GSYİH'sının yüzde 2'sini savunmaya ayırma kararı, Trump'ın eleştirilerini bir ölçüde yumuşattı.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Ukrayna ve Ötesi
Zirvede Ukrayna'ya destek de önemli bir gündem maddesiydi. NATO üyeleri, Ukrayna'nın uzun vadeli güvenliği için bir çerçeve oluşturma konusunda anlaşmaya vardı. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, zirveye katılarak müttefiklerden daha fazla hava savunma sistemi talep etti. NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, Ukrayna'ya yeni bir yardım paketi ve koordinasyon merkezi kurulacağını duyurdu. Bu gelişme, Ukrayna'nın NATO üyeliği konusunda doğrudan bir ilerleme olmasa da, Batı'nın desteğinin süreceği mesajını verdi.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise zirve öncesi yaptığı açıklamada, NATO'nun genişlemesini ve Ukrayna'ya silah yardımını sert bir dille eleştirdi. Moskova, ittifakın Ukrayna'ya yönelik desteğinin çatışmayı tırmandırdığını savunuyor. Zirve sonuç bildirgesinde Rusya'ya karşı caydırıcılık vurgusu yapılırken, Çin'in ittifak için oluşturduğu zorluklar da ilk kez bu kadar net bir dille ifade edildi. NATO, Çin'in Rusya'ya verdiği desteğin ittifakın güvenliğini tehdit ettiğini belirtti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
NATO'nun Trump'la yaşadığı bu gerilimli süreçten görece hasarsız çıkması, Türkiye açısından da olumlu bir gelişmedir. Türkiye, ittifak içinde savunma harcamaları konusunda en hassas ülkelerden biri olarak öne çıkıyor; Trump'ın adil yük paylaşımı baskısı, Türkiye'nin ekonomik zorluklarıyla birleşince Ankara'yı zor bir konuma sokabilirdi. Ancak somut bir kriz yaşanmaması, Türkiye'nin NATO içindeki konumunu korumasını sağladı. Ayrıca Ukrayna'ya destek mesajlarının güçlü kalması, Karadeniz güvenliği açısından Türkiye'nin çıkarlarıyla örtüşüyor. Öte yandan, İsveç'in üyeliği sonrası ittifakın genişleme süreci ve Yunanistan'la yaşanan Ege sorunları, Türkiye'nin NATO gündeminde takip ettiği diğer başlıklar olmaya devam ediyor.
