Nijerya'nın para birimi naira, analistlere göre, artan petrol fiyatları ve yurt dışından gelen döviz transferleri sayesinde seçim sezonuna rağmen 2018'den bu yana en iyi yıllık performansına doğru ilerliyor. Yükselen dolar girişleri, naira'yı genellikle seçim dönemlerinde görülen siyasi risklerden koruyor. Bu durum, Afrika'nın en büyük ekonomisinin para biriminin istikrar kazandığını gösteriyor.
Seçim Döneminde Beklenmedik İstikrar
Nijerya, Şubat 2023'te cumhurbaşkanlığı ve genel seçimlerini gerçekleştirdi. Tarihsel olarak, seçim dönemleri gelişen piyasalarda belirsizlik yaratır ve yerel para birimlerinde değer kaybına yol açar. Ancak bu kez, naira'nın seyri farklı oldu. Petrol fiyatlarının varil başına 80 doların üzerinde seyretmesi, Nijerya'nın döviz gelirlerini artırdı. Ek olarak, yurt dışında yaşayan Nijeryalıların ülkeye gönderdiği döviz transferleri (remittances) rekor seviyelere ulaştı. Bu iki faktör, naira'ya olan talebi artırarak değer kazanmasına yardımcı oldu.
Analistler, naira'nın yıl başından bu yana dolar karşısında yaklaşık %10 değer kazandığını belirtiyor. Bu, 2018'den bu yana en güçlü yıllık kazanç olacak. 2018'de naira, petrol fiyatlarındaki toparlanma ve döviz rezervlerindeki artışla benzer bir performans sergilemişti. O tarihten sonra para birimi, ekonomik durgunluk, pandemi ve güvenlik sorunları nedeniyle baskı altında kalmıştı.
Nijerya Merkez Bankası'nın (CBN) uyguladığı sıkı para politikası da naira'yı destekleyen unsurlar arasında. Banka, enflasyonu kontrol altına almak için faiz oranlarını yüksek tutuyor ve döviz piyasasına müdahalelerle spekülatif atakları engelliyor. CBN Başkanı Godwin Emefiele, son açıklamalarında para biriminin istikrarını korumak için kararlı olduklarını vurguladı.
Küresel ve Bölgesel Etkiler
Naira'nın güçlenmesi, sadece Nijerya için değil, Batı Afrika bölgesi ve küresel petrol piyasası için de önemli. Nijerya, OPEC üyesi ve Afrika'nın en büyük petrol üreticisi. İstikrarlı bir naira, ülkenin ithalat faturalarını düşürerek enflasyonu kontrol altına alabilir. Ayrıca, yabancı yatırımcıların Nijerya tahvillerine ve hisse senetlerine olan ilgisini artırabilir. Son aylarda, yabancı portföy yatırımlarında artış gözlemleniyor.
Ancak, riskler de mevcut. Küresel petrol fiyatları, Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimler ve Ukrayna savaşı nedeniyle dalgalı seyrediyor. Petrol fiyatlarında keskin bir düşüş, Nijerya'nın döviz gelirlerini azaltarak naira üzerinde baskı oluşturabilir. Ayrıca, ülkedeki yüksek enflasyon ve işsizlik, halkın alım gücünü zayıflatarak sosyal huzursuzluk yaratabilir. Seçim sonrası dönemde siyasi istikrarın korunması da kritik.
Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası, Nijerya'nın ekonomik reformlarını sürdürmesi gerektiğini belirtiyor. Özellikle döviz kuru rejiminin esnekleştirilmesi ve çoklu kur sisteminin kaldırılması öneriliyor. Bu adımlar, naira'nın gerçek değerini bulmasına ve döviz kıtlığının hafiflemesine yardımcı olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Nijerya'nın para birimi naira'nın güçlenmesi, Türkiye-Nijerya ekonomik ilişkileri açısından olumlu bir gelişme olarak değerlendirilebilir. Nijerya, Türkiye'nin Sahra Altı Afrika'daki en büyük ticaret ortaklarından biri. İstikrarlı bir naira, Türk ihracatçılarının bu ülkeye olan satışlarını artırabilir ve Türk müteahhitlik firmalarının projelerini destekleyebilir. Ayrıca, enerji alanında iş birliği potansiyeli yüksek. Ancak, naira'daki dalgalanmalar ve Nijerya'daki güvenlik sorunları, Türk yatırımcılar için risk unsuru olmaya devam ediyor. Türkiye, Afrika açılımı kapsamında Nijerya ile ilişkilerini güçlendirmeye özen göstermeli.
