Myanmar ordusunun, ülkenin batısındaki Arakan (Rakhine) Eyaleti'nde muhalefetin kontrolündeki bir bölgede bulunan sivil pazar yerine düzenlediği hava saldırısında en az 49 kişi hayatını kaybetti, 58 kişi yaralandı. Arakan Ordusu (AA), saldırının pazartesi günü öğle saatlerinde savaş uçaklarıyla pazarın yakınına bomba atılmasıyla gerçekleştiğini ve çok sayıda sivilin öldüğünü açıkladı. Saldırı, Myanmar'daki askeri cunta ile eyaletin büyük bölümünü kontrol eden Arakan Ordusu arasında devam eden toprak mücadelesinde son gelişme olarak kaydedildi.
Saldırının Arka Planı ve Bölgedeki Çatışma
Myanmar, Şubat 2021'de ordunun seçilmiş sivil hükümeti devirmesiyle başlayan darbe sonrası derin bir iç savaşa sürüklendi. Ülke genelinde orduya karşı direniş grupları ve etnik silahlı örgütler ciddi bir direniş sergiliyor. Arakan Ordusu, Rakhine eyaletinde 2023 yılının sonlarından bu yana geniş çaplı operasyonlar yürüterek birçok kasaba ve askeri üssü ele geçirdi. Örgüt, eyaletin büyük bir kısmında fiili yönetimi sağlıyor. Myanmar ordusu ise kontrolü yeniden sağlamak için hava gücünü yoğun şekilde kullanıyor. Bu saldırı da ordunun sivil yerleşim bölgelerine yönelik hava operasyonlarının son örneği olarak değerlendiriliyor. Arakan Ordusu, saldırıda kullanılan uçakların askeri jetler olduğunu ve bombaların doğrudan sivil pazar alanına isabet ettiğini belirtti. Bölgedeki bağımsız kaynaklar da saldırıyı doğrularken, can kaybının artabileceği ifade ediliyor. Myanmar ordusu ise henüz saldırıyla ilgili resmi bir açıklama yapmadı. Uluslararası insan hakları örgütleri, ordunun sivil hedeflere yönelik saldırılarının savaş suçu teşkil edebileceği uyarısında bulunuyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre, darbe sonrası çatışmalarda on binlerce sivil hayatını kaybederken, milyonlarca kişi yerinden edildi.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Myanmar'daki iç savaş, Güneydoğu Asya'da istikrarı tehdit eden en büyük krizlerden biri haline geldi. Askeri cuntanın ülke genelinde kontrolü kaybetmesi, özellikle Çin, Hindistan ve Tayland gibi komşu ülkelerin sınır güvenliği ve ekonomik çıkarlarını yakından ilgilendiriyor. Çin, Myanmar'da hem yatırımlarını korumak hem de stratejik liman ve boru hatları gibi projelerini güvence altına almak için hem cunta hem de etnik silahlı gruplarla temas halinde. Arakan Ordusu'nun kontrol ettiği bölgeler, Çin'in Hint Okyanusu'na açılan koridoru açısından kritik önem taşıyor. Öte yandan ASEAN, Myanmar krizine çözüm bulma konusunda etkisiz kalırken, uluslararası toplumun yaptırımları da cuntayı durdurmaya yetmiyor. Batılı ülkeler, ordunun sivil halka yönelik saldırılarını kınasa da somut bir müdahale seçeneği bulunmuyor. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde ise daimi üyelerin farklı çıkarları nedeniyle etkili bir karar alınamıyor. Arakan Ordusu, son aylarda Rakhine'de otonomi talebini daha yüksek sesle dile getirirken, merkezi hükümetle federal bir yapı içinde özerklik pazarlığı yürütüyor. Ancak cunta, askeri çözümde ısrar ederek bölgeye yönelik hava saldırılarını sürdürüyor. Bu saldırı, sivil kayıpları artırarak barış çabalarını daha da zorlaştırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Myanmar'daki iç savaşta doğrudan taraf değil; ancak bölgesel istikrarsızlık, Türkiye'nin Asya açılımı ve küresel insani diplomasi politikalarını dolaylı yönden etkiliyor. Türkiye, Rohingya Müslümanlarına yönelik insani yardımlarıyla öne çıkan bir ülke olarak, Arakan'daki gelişmeleri yakından takip ediyor. Myanmar ordusunun sivil halka yönelik saldırıları, Türkiye'nin uluslararası platformlarda dile getirdiği insani sorumluluk ilkesiyle çelişiyor. Ayrıca ASEAN ile diyalog ortaklığı bulunan Türkiye, bölgede barışçıl çözüm çağrılarını yineleyebilir. Türkiye'nin insani yardım kuruluşları aracılığıyla bölgeye yapacağı katkılar, uluslararası alanda yumuşak güç imajını güçlendirebilir. Öte yandan, Myanmar'daki çatışmaların uzaması, bölgesel göç dalgalarını tetikleyerek Türkiye'nin de içinde bulunduğu küresel göç yönetimi tartışmalarını derinleştirebilir.
