Moskova ile Kiev arasındaki savaşta cephe hatları giderek daha akışkan hale geliyor. Son dönemde insansız hava araçları (İHA) ve hava savunma sistemleri arasındaki mücadele, Karadeniz'deki yoğun çatışmalar ve Ukrayna'nın popüler Savunma Bakanı'nın görevden alınmasının yarattığı siyasi dalgalanma, savaşın seyrini etkileyen başlıca gelişmeler olarak öne çıkıyor. Ukrayna'nın PAC-3 hava savunma füzelerini üretme kapasitesinin sınırlı olması ise Batı'dan gelen desteğin kritik önemini ortaya koyuyor.
Cephede Hareketlilik Artıyor
Ukrayna'nın doğusunda ve güneyinde çatışmalar şiddetini koruyor. Askeri uzmanlar, cephe hattının kış aylarında da hareketli kaldığını, her iki tarafın da insansız sistemlerle karşılıklı baskı kurmaya çalıştığını belirtiyor. İHA'lar hem keşif hem de taarruz görevlerinde yoğun olarak kullanılıyor. Hava savunma sistemleri ise bu tehditlere karşı koymakta zorlanıyor. Ukrayna, Batı'dan aldığı sistemlerle Rusya'nın füze saldırılarını püskürtmeye çalışsa da, stokların tükenme riski ve yeni tedarik süreçlerinin yavaşlığı endişe yaratıyor.
Rusya, İran yapımı Şahid tipi İHA'larla Ukrayna altyapısını hedef almaya devam ediyor. Ukrayna ise uzun menzilli İHA'larla Rusya'nın iç bölgelerindeki askeri tesisleri vuruyor. Bu karşılıklı saldırılar, savaşın sadece cepheyle sınırlı olmadığını, derinlemesine bir mücadeleye dönüştüğünü gösteriyor.
Karadeniz'de Kızışan Mücadele
Karadeniz, savaşın en kritik cephelerinden biri haline geldi. Ukrayna, insansız deniz araçları (İDA) ve füzelerle Rusya'nın Karadeniz Filosu'na ağır kayıplar verdirdi. Rusya'nın amiral gemisi Moskva'nın 2022'de batırılmasının ardından, Kiev yönetimi denizde de üstünlük sağlamaya çalışıyor. Son aylarda Rus devriye gemilerine ve Sivastopol'daki üsse yönelik saldırılar arttı. Bu saldırılar, Rusya'nın tahıl koridoru anlaşmasından çekilmesinin ardından bölgedeki gerilimi daha da yükseltti. Ukrayna, tahıl ihracatını sürdürebilmek için yeni rotalar ararken, Rusya limanları ve altyapıyı vurmaya devam ediyor.
Karadeniz'deki çatışmalar, NATO üyesi Türkiye ve Romanya için de güvenlik riskleri oluşturuyor. Montrö Sözleşmesi çerçevesinde boğazların statüsü tartışılırken, bölgede mayın tehlikesi ve seyir güvenliği sorunları öne çıkıyor.
Savunma Bakanı'nın Görevden Alınması ve Siyasi Etkileri
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, ülkenin popüler Savunma Bakanı Oleksii Reznikov'u görevden aldı. Reznikov, Batılı müttefiklerle güçlü ilişkileri ve savaş dönemindeki performansıyla tanınıyordu. Ancak son dönemde Savunma Bakanlığı'ndaki yolsuzluk iddiaları ve tedarik süreçlerindeki aksaklıklar istifa sinyallerini güçlendirmişti. Reznikov'un yerine, daha teknokrat bir isim olarak görülen Rustem Umerov getirildi. Bu değişiklik, Zelenski'nin yolsuzlukla mücadele ve Batı'nın desteğini sürdürme çabası olarak yorumlanıyor. Ancak karar, cephedeki askerler ve kamuoyunda bazı kesimlerde rahatsızlık yarattı; Reznikov'un popülaritesi, görevden alınmasının ardından daha da arttı.
Uzmanlar, bu tür bir değişikliğin savaşın kritik bir dönemecinde moral ve komuta bütünlüğü açısından riskler taşıdığını belirtiyor. Yine de Kiev yönetimi, Batı'nın şeffaflık taleplerine yanıt vermek ve askeri yardımın kesilmemesini sağlamak için bu adımı attığını savunuyor.
PAC-3 Üretimi ve Batı'nın Rolü
Ukrayna'nın en büyük sorunlarından biri, gelişmiş hava savunma sistemlerine olan bağımlılığı. ABD yapımı Patriot PAC-3 füzeleri, Rusya'nın balistik ve seyir füzelerine karşı etkili bir savunma sağlıyor. Ancak Ukrayna'nın bu füzeleri kendi başına üretme kapasitesi yok. Üretim için gereken ileri teknoloji, hassas mühendislik ve tedarik zincirleri yalnızca birkaç ülkede mevcut. Bu nedenle Ukrayna, her PAC-3 füzesini Batı'dan tedarik etmek zorunda. ABD ve Almanya'dan gelen sınırlı sayıda füze, cephedeki ihtiyacı karşılamaya yetmiyor. Rusya'nın yoğun füze saldırıları karşısında Ukrayna, zaman zaman hava savunma sistemlerini dengelemek için farklı çözümlere yöneliyor; ancak bunlar yeterli olmuyor.
Batılı ülkeler, Ukrayna'ya daha fazla hava savunma sistemi sağlama konusunda istekli olsa da, kendi stokları ve üretim kapasiteleri sınırlı. Bu durum, savaşın uzaması halinde Ukrayna'nın hava savunmasında ciddi boşluklar oluşabileceği endişesini doğuruyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Karadeniz'deki savaşın doğrudan tarafı olmasa da, Montrö Sözleşmesi ve bölgesel istikrar açısından kritik bir konumda. Karadeniz'de artan İHA ve deniz aracı çatışmaları, Türkiye'nin güvenlik çıkarlarını yakından ilgilendiriyor. Ayrıca Ukrayna'ya Bayraktar TB2 İHA'ları sağlayan Türkiye, savunma sanayii ihracatı ve diplomatik denge politikasıyla savaşın seyrini dolaylı etkiliyor. PAC-3 üretimindeki kısıtlar, Türkiye'nin kendi hava savunma projeleri (örneğin SİPER) için de ders niteliğinde. Türkiye, hem Ukrayna hem Rusya ile diyalog kanallarını açık tutarak tahıl koridoru gibi kritik anlaşmalarda arabuluculuk rolünü sürdürüyor. Savaşın uzaması, Türkiye'nin enerji ve turizm ekonomisi üzerindeki baskıları artırabilir.
