Moritanya, topraklarının yüzde 84'ünü etkileyen çölleşmeyle mücadele kapsamında geniş çaplı bir hava kaynaklı tohumlama (aerial seeding) kampanyası başlattı. Çevre ve Sürdürülebilir Kalkınma Bakanlığı tarafından yürütülen 4 günlük girişim, ülkenin dokuz bölgesinde 21,5 milyon dönümlük (yaklaşık 8,7 milyon hektar) bir alana 3 ton kuraklığa dayanıklı yerli ağaç tohumunun uçaklarla saçılmasını öngörüyor. Kampanya, Sahra Çölü'nün güneye doğru ilerleyişini durdurmayı ve bozulan ekosistemleri restore etmeyi amaçlıyor.
Kampanyanın Detayları ve Hedefleri
Kampanya kapsamında, Moritanya'nın kuzey ve doğu bölgelerindeki geniş arazilerde akasya, günlük ağacı (Boswellia) ve çöl hurması gibi yerli türlerin tohumları uçaklardan atılacak. Yetkililer, bu tohumların bölgenin zorlu iklim koşullarına uyum sağlamış olduğunu ve yağışlı sezonla birlikte çimlenme oranının yüksek olmasının beklendiğini belirtiyor. Bakanlık yetkililerine göre, bu yöntem geleneksel ağaç dikimine kıyasla çok daha geniş alanlara kısa sürede ulaşılmasını sağlıyor ve maliyet açısından da etkili bir çözüm sunuyor.
Moritanya, BM Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi (UNCCD) kapsamında 2021 yılında ‘Büyük Yeşil Duvar’ (Great Green Wall) girişimine katılımını artırma kararı almıştı. Bu kapsamda ülke, 2030 yılına kadar 21,5 milyon dönümlük alanın ağaçlandırılmasını hedefliyor. Hava tohumlama kampanyası, bu hedefe ulaşmanın ilk adımı olarak görülüyor. Öte yandan, iklim değişikliğinin etkisiyle artan kuraklık, toprak erozyonu ve aşırı otlatma nedeniyle Moritanya'da çölleşme hızla yayılıyor. Ülke, Birleşmiş Milletler verilerine göre Sahra altı Afrika'da çölleşmeden en çok etkilenen ülkeler arasında yer alıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Moritanya'nın bu girişimi, yalnızca ulusal bir çevre politikası değil, aynı zamanda Sahel bölgesindeki ekolojik dengenin korunmasına yönelik bölgesel bir çabanın parçası. Moritanya, Büyük Yeşil Duvar projesinde Senegal, Mali, Nijer, Çad ve Sudan gibi komşu ülkelerle birlikte hareket ediyor. Bu proje, Sahra Çölü'nün güneyindeki kurak ve yarı kurak bölgelerde 8.000 kilometrelik bir ağaç koridoru oluşturmayı hedefliyor. Ancak, uzmanlar finansman yetersizliği ve siyasi istikrarsızlık nedeniyle projenin yavaş ilerlediğine dikkat çekiyor.
Küresel ölçekte, Moritanya'nın hava tohumlama yöntemi, çölleşmeyle mücadelede teknolojik çözümlerin önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Benzer uygulamalar Avustralya ve bazı Orta Doğu ülkelerinde de kullanılıyor. İklim değişikliğinin etkilerinin artacağı öngörüsüyle, bu tür düşük maliyetli ve hızlı uygulanabilir yöntemlerin önümüzdeki yıllarda daha da yaygınlaşması bekleniyor. Moritanya'da kampanyanın başarılı olması, diğer kurak ülkeler için de örnek teşkil edebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Moritanya'daki bu girişim, Türkiye'nin Afrika'daki çevre ve kalkınma iş birliği politikaları açısından dikkate değer bir gelişme. Türkiye, son yıllarda TİKA ve diğer kurumlar aracılığıyla Afrika'da çölleşmeyle mücadele ve su kaynaklarının yönetimi konularında çeşitli projeler yürütüyor. Bu kapsamda Moritanya'da da benzer iş birliği fırsatları bulunabilir. Hava tohumlama teknolojisi ve kuraklığa dayanıklı tohum geliştirme konularında uzmanlaşmış Türk kurumlarının bilgi ve deneyim paylaşımı, iki ülke arasındaki ilişkileri güçlendirebilir. Ayrıca, Türkiye'nin BM bünyesinde çölleşmeyle mücadele konusunda artan görünürlüğü, Moritanya gibi ülkelerle iş birliğini kolaylaştırabilir.
