New York merkezli altyapı yatırım firması Stonepeak Partners, Chicago'nun park metrelerinin kiralama sözleşmesinin kalan kısmını 2,5 milyar dolar karşılığında satın almak üzere anlaşmaya vardı. Şirket sözcüsünün yaptığı açıklamaya göre, bu dev satın alma işlemi, Morgan Stanley liderliğindeki bir konsorsiyumun elinde bulunan sözleşmenin tamamını kapsıyor. Anlaşma, kent yönetimlerinin altyapı varlıklarını özelleştirme yoluyla finanse etme eğilimini bir kez daha gündeme getirdi.
Anlaşmanın arka planı ve detayları
Chicago kenti, 2009 yılında mali sıkıntıları aşmak için park metrelerini 75 yıllığına Morgan Stanley liderliğindeki bir konsorsiyuma kiralamıştı. O dönemde 1,16 milyar dolar olarak değerlenen anlaşma, kent tarihinin en büyük özelleştirme işlemlerinden biriydi. Ancak sözleşme, park ücretlerindeki ani artışlar ve uzun süreli kiralama koşulları nedeniyle kamuoyunda yoğun eleştiri almıştı. Stonepeak Partners'ın gerçekleştirdiği bu satın alma, mevcut kiralama sözleşmesinin kalan yaklaşık 60 yıllık bölümünü kapsıyor. Şirket sözcüsü, anlaşmanın regülasyon onaylarının ardından 2024 yılının ilk çeyreğinde tamamlanmasının beklendiğini belirtti. Stonepeak, bu yatırımla ABD'deki altyapı portföyünü genişletmeyi hedefliyor.
Küresel altyapı yatırımları ve benzer örnekler
Chicago park metreleri anlaşması, dünya genelinde kent altyapısının özelleştirilmesi eğiliminin bir parçası olarak dikkat çekiyor. ABD'de Indianapolis ve Pittsburgh gibi şehirler de benzer yollara başvururken, Avrupa'da Paris ve Londra'da da park yeri yönetimi ve diğer kentsel hizmetler özel sektöre devredilmiş durumda. Uzmanlar, bu tür özelleştirmelerin kısa vadede belediyelere nakit akışı sağlasa da uzun vadede vatandaşlara daha yüksek maliyetler olarak geri dönebildiği konusunda uyarıyor. Stonepeak'in bu hamlesi, altyapı varlıklarına olan küresel yatırımcı ilgisinin arttığı bir döneme denk geliyor. Özellikle düşük faiz ortamında, istikrarlı nakit akışı sağlayan bu tür varlıklar, emeklilik fonları ve sigorta şirketleri gibi büyük yatırımcılar için cazip hale geliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'deki kent yönetimlerinin altyapı finansmanı modelleri açısından önemli bir örnek teşkil ediyor. Türkiye'de de çeşitli belediyeler, otopark işletmeciliği ve benzeri kentsel hizmetleri özelleştirme yoluna gitmiş durumda. Chicago örneği, uzun süreli özelleştirme anlaşmalarının kent sakinleri üzerindeki maliyet etkilerini göstermesi açısından ders niteliğinde. Ayrıca, Stonepeak gibi uluslararası altyapı fonlarının İstanbul veya Ankara gibi büyükşehirlerin otopark ihalelerine ilgi gösterebileceği ihtimalini akla getiriyor. Türk belediyelerinin bu tür anlaşmalarda kamu yararını koruyacak düzenlemeler yapması, benzer tartışmaların yaşanmaması için kritik önem taşıyor.
