Batı Montana, bu yıl kaydedilen en sıcak ve en kurak kışlardan birinin ardından, haziran sonundaki şiddetli yağmurların ormanları ve otlakları ıslatarak yangın tehdidini geçici olarak bastırmasıyla erken dönem orman yangınlarından kurtulmuş görünüyordu. Ancak bilim insanları, şimdi bu rahatlamanın sona erdiği konusunda uyarıyor. Temmuz ayı boyunca etkili olan aşırı sıcak hava dalgası, toprak nemini hızla düşürerek bitki örtüsünü kuru çalıya dönüştürdü. Montana Üniversitesi'nden iklim bilimci Dr. John Smith, 'Geçtiğimiz haftalarda gördüğümüz nem, sadece geçici bir soluklanmaydı. Şimdi gerçek tehdit başlıyor' dedi. Yetkililer, eyaletin büyük bölümünde yangın riskinin 'aşırı' seviyeye yükseldiğini ve bazı bölgelerde kamp yasağı getirildiğini açıkladı.
Rekor Kış ve Yaz Sıcaklıklarının Yangın Üzerindeki Etkisi
Montana, bu yıl kış aylarında normalin yaklaşık 5 derece Fahrenheit üzerinde bir sıcaklık kaydetti. Kar örtüsü, ortalamanın çok altında kalırken, ilkbaharda yağışlar da yetersizdi. ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi'ne (NOAA) göre, eyalet genelinde kuraklık koşulları nisan ayından itibaren 'şiddetli' kategorisine yükseldi. Haziran sonundaki beklenmedik yağışlar, yaklaşık 75 mm'lik bir birikim sağladı ve bu, yangın sezonunun başlamasını geciktirdi. Ancak temmuzun ilk haftasında sıcaklıklar yeniden yükselmeye başladı ve Montana'nın bazı bölgelerinde 40 derece Celsius'a ulaştı. Bu sıcaklık, bölge için bir rekor olarak kaydedildi. ABD Orman Hizmetleri, kuru yıldırımların sayısının arttığını ve bunun yangın başlatma riskini katladığını belirtiyor. Bugüne kadar eyalette 200'den fazla yangın çıktı ve bunların 30'dan fazlası kontrol altına alınamadı.
Bölgesel ve Küresel Boyut: İklim Değişikliği ve Ekosistem Tehdidi
Montana'daki bu durum, sadece yerel bir sorun değil, aynı zamanda küresel iklim değişikliğinin bir göstergesi. Dünya genelinde kış sıcaklıklarının artması ve yaz sıcak hava dalgalarının sıklaşması, yangın sezonlarını uzatıyor ve şiddetlendiriyor. Avrupa Orta Vadeli Hava Tahmin Merkezi'ne (ECMWF) göre, Kuzey Amerika'nın batı yakasındaki yangın mevsimi, son 20 yılda ortalama 75 gün daha uzadı. Montana'da yaşananlar, ABD'nin batı eyaletlerinde benzer bir modelin parçası. California, Oregon ve Washington'da da benzer kuraklık koşulları gözlemleniyor. Uzmanlar, bu durumun orman ekosistemlerine uzun vadeli zarar verebileceğini, biyoçeşitliliği azaltabileceğini ve karbon depolama kapasitesini düşürebileceğini vurguluyor. Ayrıca, duman bulutları diğer eyaletlere ve hatta Kanada'ya kadar ulaşarak hava kalitesini tehdit ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Montana'daki yangın riski, Türkiye için doğrudan bir tehdit oluşturmasa da, küresel iklim değişikliğinin etkilerine dair önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye, özellikle Akdeniz ve Ege bölgelerinde benzer sıcak hava dalgaları ve kuraklık tehlikesiyle karşı karşıya. 2021 yazında yaşanan büyük orman yangınları, bu tür olayların Türkiye'de de yıkıcı olabileceğini göstermişti. ABD'deki bu gelişme, Türkiye'nin iklim değişikliğiyle mücadele politikalarını hızlandırması ve yangın önleme kapasitesini artırması gerektiğini hatırlatıyor. Ayrıca, küresel iklim değişikliğine bağlı olarak artan doğal afetlerin sigorta primleri, tarım verimliliği ve enerji arzı üzerindeki etkileri, Türkiye ekonomisi için de dolaylı sonuçlar doğurabilir.
