Columbia Üniversitesi iklim bilimcisi Azhar Ehsan, Eylül ayında düzenlenen bir basın toplantısında, bu yılki atmosferik gelişimin 1997'dekiyle benzerlik gösterdiğini belirtti. 1997, kayıtlara geçen en güçlü El Niño olaylarından birinin yaşandığı yıldı. Ehsan'ın değerlendirmesi, 2023 El Niño'sunun da benzer şekilde güçlü olabileceğine işaret ediyor.
1997 El Niño'su: Tarihe Geçen Bir Olay
1997 El Niño'su, Pasifik Okyanusu'nda deniz yüzeyi sıcaklıklarının ortalamanın çok üzerine çıkmasıyla oluşmuştu. Bu durum, küresel hava düzenlerini alt üst ederek Asya'da kuraklık, Peru'da sel, Afrika'da kuraklık gibi ekstrem olaylara yol açtı. 1997-98 döneminde dünya genelinde binlerce kişi hayatını kaybetti ve milyarlarca dolar ekonomik kayıp yaşandı.
El Niño, Pasifik Okyanusu'nun ekvatoral bölgesinde deniz suyu sıcaklığının normalden 0,5°C veya daha fazla yükselmesiyle başlar. Ancak 1997'de bu artış 2,5°C'yi bulmuştu. Atmosferdeki basınç desenleri değişti; ticaret rüzgarları zayıfladı ve sıcak su kütlesi doğuya doğru yayıldı. Bu, dünya çapında yağış rejimlerini etkiledi.
1997 El Niño'sunun ardından 1998'de rekor sıcaklıklar görüldü. O dönemde bu olay, küresel ısınmanın etkilerini şiddetlendirdi. Şimdi bilim insanları, 2023 El Niño'sunun da benzer bir seyir izleyebileceğini ve 2024'te sıcaklık rekorları kırabileceğini öngörüyor.
2023 El Niño'su: Beklentiler ve Uyarılar
Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), Temmuz 2023'te El Niño koşullarının oluştuğunu duyurdu. ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA) ise bu yılki El Niño'nun güçlü olacağını ve kış aylarında zirveye ulaşacağını tahmin ediyor. Azhar Ehsan'ın 1997 benzetmesi, bu tahminleri güçlendiriyor.
1997'de olduğu gibi, bu yıl da Pasifik'te deniz yüzeyi sıcaklıkları hızla artıyor. Uydu verileri, ekvatoral Pasifik'te geniş bir sıcak su kütlesinin doğuya ilerlediğini gösteriyor. Atmosferik tepkiler de benzer: Basınç farkları azalıyor, yağış desenleri değişiyor.
Ancak uzmanlar, her El Niño'nun farklı olduğunu vurguluyor. 2023'ün başlarında Pasifik'te görülen soğuk su (La Niña) kalıntıları ve küresel ısınmanın artan etkisi, bu yılki olayı daha da karmaşık hale getirebilir. Yine de 1997 ile benzerlikler, hazırlıklı olunması gerektiğini gösteriyor.
Dünya Çapında Olası Etkiler
El Niño'nun etkileri bölgeden bölgeye değişir. Güney Amerika'nın batı kıyılarında şiddetli yağışlar ve seller görülürken, Avustralya ve Endonezya'da kuraklık yaşanabilir. Afrika'nın güneyinde kuraklık, Doğu Afrika'da ise yağış artışı gözlenir. Kuzey Amerika'da kış ayları daha ılık ve yağışlı geçebilir.
1997-98 El Niño'su sırasında Kaliforniya'da seller, Florida'da fırtınalar, Asya'da orman yangınları ve tarımsal kayıplar yaşandı. 2023'te de benzer senaryolar mümkün. Özellikle tarım ürünleri fiyatları, enerji talebi ve sigorta sektörü olumsuz etkilenebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, El Niño'nun doğrudan etki alanında olmasa da dolaylı sonuçlarından etkilenebilir. 1997-98 kışında Türkiye'de mevsim normallerinin üzerinde sıcaklıklar ve kuraklık yaşanmıştı. Bu yıl da benzer bir durum öngörülüyor. Tarımsal üretim, su kaynakları ve enerji arzı olumsuz etkilenebilir. Ayrıca El Niño, küresel gıda fiyatlarını yükselterek enflasyon baskısını artırabilir. Türkiye'nin ithalata bağımlı olduğu tarım ürünlerinde fiyat artışları görülebilir. Bu nedenle, meteorolojik verilerin yakından takip edilmesi ve su yönetimi stratejilerinin gözden geçirilmesi gerekiyor.
