Hindistan Başbakanı Narendra Modi, Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) zirvesine katılmak üzere önümüzdeki günlerde Tacikistan'ın başkenti Duşanbe'ye gidiyor. Ziyaret, İran, Tacikistan ve diğer Orta Asya ülkeleriyle bağları güçlendirmeyi, Eylül ayındaki BRICS zirvesine hazırlık yapmayı ve Hindistan'ın 2028-2029 dönemi Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) geçici üyeliği için destek toplamayı amaçlıyor. Modi'nin ayrıca uzun süredir gündemde olan Hindistan-Orta Asya Zirvesi için zemin hazırlaması bekleniyor.
ŞİÖ Zirvesi'nin arka planı ve Modi'nin gündemi
Şanghay İşbirliği Örgütü, Çin, Rusya, Hindistan, Pakistan ve Orta Asya cumhuriyetlerinin yanı sıra İran'ın da üye olduğu Avrasya merkezli bir siyasi ve güvenlik örgütü. Modi'nin Duşanbe temasları, Hindistan'ın 'Bağlantı ve Çevre' politikasıyla örtüşüyor. Yeni Delhi, Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi'ne mesafeli dururken, İran'ın Çabahar Limanı üzerinden Orta Asya'ya açılmayı hedefliyor. Tacikistan'da bulunan Hindistan Hava Kuvvetleri üssü Farkhor, Modi'nin gündeminde olabilir.
Görüşmelerde ayrıca Afganistan'daki durum, terörle mücadele ve bölgesel güvenlik konuları ele alınacak. Hindistan, Orta Asya ülkeleriyle ticaret hacmini artırmak ve enerji işbirliğini geliştirmek istiyor. Bu kapsamda Türkmenistan-Afganistan-Pakistan-Hindistan (TAPI) doğalgaz boru hattı projesi yeniden gündeme gelebilir.
BRICS zirvesi ve BM Güvenlik Konseyi hedefi
Modi'nin ziyareti, Eylül ayında Güney Afrika'da yapılacak BRICS zirvesine hazırlık niteliğinde. BRICS'in genişlemesi ve küresel yönetişimde reform çağrıları öne çıkacak. Hindistan, BM Güvenlik Konseyi'nde daimi üyelik talebini yinelerken, 2028-2029 dönemi için geçici üyelik kampanyası yürütüyor. Bu hedefe ulaşmak için Orta Asya ve İran'ın desteği kritik.
Hindistan ayrıca Orta Asya ülkeleriyle savunma ve güvenlik alanında işbirliğini derinleştirmek istiyor. Tacikistan ile askeri eğitim ve terörle mücadele anlaşmaları imzalanabilir. İran ile ise Çabahar Limanı'nın işletmesi ve ticaret koridoru konusunda yeni adımlar atılabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hindistan'ın ŞİÖ içindeki aktifliği ve Orta Asya'ya yönelik açılımı, Türkiye'nin bölgesel dengelerini yakından ilgilendiriyor. Türkiye, ŞİÖ'de diyalog ortaklığı statüsüne sahip ve Orta Asya'daki Türk devletleriyle yakın ilişkiler yürütüyor. Modi'nin Tacikistan ziyareti ve İran'la yakınlaşması, Türkiye'nin Çabahar ve Kuşak-Yol projelerindeki çıkarlarını etkileyebilir. Ayrıca Hindistan'ın BMGK geçici üyeliği için destek arayışı, Türkiye'nin BM reformu ve daimi üyelik tartışmalarındaki pozisyonuyla paralellik taşıyor. Türk dış politikası açısından, Hindistan'ın Orta Asya'daki etkinliği ve BRICS içindeki rolü, Türkiye'nin çok kutuplu dünya düzenindeki stratejik konumunu yeniden değerlendirmesini gerektirebilir.
