Mısır, Avrupa Birliği ülkeleri ve uluslararası toplumu, işgal altındaki Filistin topraklarında bulunan yasadışı İsrail yerleşimlerinden gelen mal ve ürünlerin ithalatını yasaklamaya çağırdı. Mısır Dışişleri Bakanlığı'nın Pazar günü yaptığı yazılı açıklamada, Belçika'nın bu yöndeki kararına atıfta bulunularak, uluslararası hukukun ve Birleşmiş Milletler kararlarının ihlal edildiği vurgulandı. Açıklamada, işgal altındaki topraklardaki yerleşimlerin Filistin halkının toprak bütünlüğünü ve ekonomik kalkınmasını engellediği belirtildi. Mısır ayrıca, İsrail'in yerleşim faaliyetlerinin iki devletli çözümü tehlikeye attığını ve bölgesel barış çabalarını baltaladığını ifade etti.
Belçika'nın kararı ve uluslararası bağlam
Belçika hükümeti, Cumartesi günü aldığı bir kararla, işgal altındaki Batı Şeria ve Doğu Kudüs'teki İsrail yerleşimlerinde üretilen ürünlere ithalat yasağı getirdi. Bu karar, Belçika'yı bu tür bir adım atan AB üyesi ülkeler arasında öne çıkarıyor. Daha önce İrlanda, Lüksemburg ve Danimarka benzer kısıtlamalar getirmişti. Belçika Dışişleri Bakanı, kararın uluslararası hukuka saygı ve Filistin halkının haklarının korunması amacı taşıdığını söyledi. AB ülkeleri arasında görüş ayrılıkları bulunsa da, Avrupa Adalet Divanı 2019'da İsrail yerleşimlerinden gelen ürünlerin AB'de 'İsrail malı' olarak etiketlenemeyeceğine hükmetmişti.
Bölgesel ve küresel boyut
Mısır'ın bu çağrısı, İsrail-Filistin çatışmasının uluslararası alanda giderek daha fazla yaptırım ve ticari kısıtlamalarla ele alındığı bir döneme denk geliyor. Birleşmiş Milletler'e göre, İsrail'in işgal altındaki topraklarda yaklaşık 700.000 yerleşimci bulunuyor ve bu yerleşimler uluslararası hukuka göre yasadışı kabul ediliyor. AB, İsrail ile ticari ilişkilerinde yerleşim ürünlerini ayrı tutma konusunda hassas davranırken, bazı üye ülkeler daha katı önlemler alıyor. Öte yandan, İsrail hükümeti bu tür ambargoların barış sürecine zarar verdiğini savunuyor. Mısır'ın girişimi, Arap Birliği ve İslam İşbirliği Teşkilatı gibi bölgesel örgütlerde de destek bulabilir. Ancak ABD'nin İsrail'e yönelik güçlü desteği, geniş çaplı bir uluslararası ambargonun önündeki en büyük engel olarak görülüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasını uzun süredir desteklemekte ve İsrail'in yasadışı yerleşim politikalarını kınamaktadır. Mısır'ın bu çağrısı, Ankara'nın da benzer bir tutum izlemesi için bir fırsat sunuyor. Türkiye'nin İsrail'le ticari ilişkileri son yıllarda dalgalı bir seyir izlese de, yerleşim ürünlerine yönelik bir ambargo, Türk dış politikasının Filistin yanlısı duruşunu pekiştirebilir. Ayrıca, bu tür bir adım, Türkiye'nin İslam dünyasındaki liderlik rolünü güçlendirebilir. Ancak Türkiye'nin İsrail'le enerji ve savunma alanındaki potansiyel işbirliği projeleri göz önüne alındığında, ticari yaptırımların kapsamı ve zamanlaması dikkatle değerlendirilmelidir.
