Mısır Devlet Başkanı Abdülfettah es-Sisi, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'i Kahire'de resmi bir törenle karşıladı. Ziyaret, iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın güçlenerek devam ettiğinin açık bir göstergesi olarak yorumlanırken, bölgesel krizlerin derinleştiği bir dönemde Mısır gibi köklü ABD müttefiklerinin dış politikalarını çeşitlendirme yönündeki arayışlarına dikkat çekiyor. Görüşmelerde ticaret, yatırım ve altyapı projelerinin yanı sıra bölgesel güvenlik konularının da ele alındığı bildirildi.
Ziyaretin Arka Planı: Yeni Bir Ortaklık Dinamiği
Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in Kahire ziyareti, iki ülke arasındaki ilişkilerin son yıllarda kaydettiği önemli ilerlemenin bir devamı niteliğinde. Özellikle Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında Mısır'a yaptığı yatırımlar, Süveyş Kanalı bölgesindeki yeni sanayi bölgelerinden altyapı projelerine kadar geniş bir yelpazede somut projelere dönüşmüş durumda. Mısır, bu girişim sayesinde lojistik ve üretim üssü olma hedefine ulaşmada önemli adımlar atarken, Çin de Akdeniz'e açılan kritik bir kapı elde ediyor.
İki liderin baş başa yaptığı görüşmenin ardından heyetler arası görüşmelere geçildi. Görüşmelerde, Libya ve Suriye'deki krizler başta olmak üzere bölgesel meselelerin yanı sıra, Filistin-İsrail çatışmasına ilişkin çözüm arayışları da ele alındı. Mısır, Çin'in bu konularda Arap dünyasının görüşlerine daha yakın bir tutum sergilemesini memnuniyetle karşılıyor. Çin'in Ortadoğu'da barışçıl bir güç olarak öne çıkma çabası, özellikle ABD'nin bölgeden askeri kayışlarıyla boşalan alanı doldurma potansiyeli taşıyor.
Ekonomik işbirliği, ziyaretin ana gündem maddelerinden biri. 2024 yılında iki ülke arasındaki ticaret hacminin 20 milyar doları aştığı tahmin ediliyor. Çin, Mısır'ın en büyük ticaret ortakları arasında yer alırken, özellikle tekstil, elektronik ve makine sektörlerinde güçlü bağlar bulunuyor. Xinhua'nın aktardığına göre, Kahire'de düzenlenen iş forumunda çok sayıda yeni yatırım anlaşmasının imzalanması bekleniyor. Ayrıca, Sisi yönetiminin ekonomik reform programının desteklenmesi ve finansman sağlanması konularında mutabakat sağlandığı belirtiliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Değişen Dengeler
Xi Jinping'in Orta Doğu turunun bir parçası olan Mısır ziyareti, Çin'in bu stratejik bölgedeki yükselişinin en son örneği. Pekin yönetimi, Suudi Arabistan ve İran arasında geçen yıl sağlanan tarihi uzlaşmaya ev sahipliği yaparak arabuluculuk iddiasını ortaya koymuştu. Bu hamle, Washington'un bölgedeki geleneksel nüfuzuna alternatif bir kutup oluşturma niyetini ele veriyor. Mısır gibi ABD ile uzun süredir müttefik olan ülkelerin Çin ile ilişkilerini derinleştirmesi, jeopolitik haritanın yeniden çizildiğine işaret ediyor.
ABD'nin Irak ve Afganistan'dan çekilmesi sonrası Ortadoğu'da azalan askeri varlığı, bölge ülkelerini çok kutuplu bir güvenlik mimarisi arayışına itiyor. Mısır, Rusya ile askeri iş birliğini sürdürmekle birlikte, ekonomik kalkınma için Batı dışı finansman kaynaklarını çeşitlendirmeye çalışıyor. Çin'in devasa ölçekli altyapı yatırımları ve ithalat talebi, Mısır ekonomisi için cazip bir alternatif oluşturuyor. Ancak bazı analistler, Mısır'ın dış politikasında bir denge arayışında olduğu ve ABD ile ilişkilerini tamamen feda etmeyeceği görüşünde.
Çin'in Ortadoğu'daki nüfuzunun artması, bölgedeki güç dengeleri açısından önemli sonuçlar doğuruyor. İsrail ve Körfez ülkeleriyle de yakın ekonomik bağlar kuran Pekin yönetimi, tüm taraflarla iyi ilişkiler kurarak pragmatik bir yaklaşım sergiliyor. Bu durum, Batılı ülkelerin yaptırım politikalarına karşı bir alternatif oluşturması açısından dikkat çekiyor. Öte yandan, Çin'in artan etkinliği, ABD ve Avrupa ülkelerinde endişeyle karşılanıyor ve bu ülkelerin bölge politikalarını gözden geçirmelerine yol açıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu ziyaret, Türkiye'nin de dahil olduğu bölgesel denklemde önemli değişimlere işaret ediyor. Çin'in Ortadoğu'da artan ekonomik ve siyasi nüfuzu, Ankara'nın hem ekonomik çeşitlendirme hem de denge siyaseti açısından değerlendirebileceği bir durum ortaya çıkarıyor. Türkiye, Çin ile ticaret hacmini artırma potansiyeline sahipken, Ortadoğu'daki gelişmelerin Suriye ve Filistin politikalarına etkileri olabilir. Ayrıca, ABD ile yaşanan gerginliklerin gölgesinde, Ankara'nın alternatif ortaklıklar arayışı içinde olduğu göz önüne alındığında, Çin ile ilişkilerini derinleştirmesi muhtemeldir. Ancak bunun NATO üyeliği ve Batı ittifakıyla uyum içinde yürütülmesi dikkat gerektiriyor.
