Mısır, Ukrayna savaşında tarafsız bir tutum sergilemeye çalışsa da, ekonomik ve stratejik çıkarları nedeniyle Kiev'e yönelik algısı giderek önem kazanıyor. Rusya'nın tahıl anlaşmasından çekilmesi ve ardından Ukrayna'nın Karadeniz'deki tahıl koridorunu tek taraflı işletme çabaları, Kahire'nin enerji ve gıda güvenliğini doğrudan etkiliyor. Mısır, dünyanın en büyük buğday ithalatçılarından biri olarak hem Rusya hem de Ukrayna'dan yaptığı alımlarla ayakta duruyor. Bu nedenle Mısır'ın Ukrayna'ya yönelik tutumu, sadece bölgesel değil küresel dengeler açısından da izlenmesi gereken bir gösterge.
Mısır'ın Ukrayna Politikasının Arka Planı
Mısır, 2014'te Kırım'ın ilhakından bu yana Ukrayna ile Rusya arasında hassas bir denge politikası yürütüyor. Kahire, Birleşmiş Milletler oylamalarında genellikle çekimser kalarak Rusya'yı doğrudan karşısına almaktan kaçındı. Ancak 2022'deki geniş çaplı işgalin ardından Mısır, tahıl ithalatında yaşadığı sıkıntılarla yüzleşti. Ülke, buğday ihtiyacının yaklaşık %80'ini Rusya ve Ukrayna'dan karşılıyor. Savaşın başlamasıyla birlikte fiyatlar yükseldi ve Mısır'da ekmek sübvansiyonları üzerindeki baskı arttı. Bu durum, Kahire'yi alternatif tedarikçiler aramaya ve Ukrayna ile ilişkilerini gözden geçirmeye itti.
Mısır'ın Ukrayna'ya yönelik algısı, sadece ekonomik değil aynı zamanda jeopolitik. Rusya'nın Akdeniz'deki askeri varlığı ve Libya'daki paralı askerleri, Mısır'ın güvenlik çıkarlarını doğrudan etkiliyor. Öte yandan Ukrayna, Mısır'a silah ve askeri teknoloji tedarik edebilecek potansiyele sahip. Ancak Kahire, Rusya'yı kızdırmamak için bu tür adımlardan kaçınıyor. Son dönemde Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Mısır'a üst düzey ziyaretler gerçekleştirerek desteğini artırmaya çalışıyor. Mısır kamuoyunda ise Ukrayna'ya sempati sınırlı; halk daha çok Filistin ve diğer bölgesel meselelere odaklanmış durumda.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Mısır'ın Ukrayna'ya bakışı, Afrika ve Orta Doğu'da geniş yankı uyandırıyor. Mısır, Arap Birliği ve Afrika Birliği'nde etkili bir aktör olarak diğer ülkelerin tutumlarını etkileyebilir. Rusya, Afrika'da nüfuzunu artırmak için Mısır'ı bir üs olarak kullanıyor. Öte yandan Batı, Mısır'ı Ukrayna'ya destek vermeye ikna etmek için ekonomik yardım ve yatırım vaat ediyor. ABD ve AB, Mısır'ın Ukrayna tahılını satın almasını teşvik ederek Rusya'nın tahıl silahını etkisiz kılmayı hedefliyor. Ancak Mısır, Batı'nın insan hakları eleştirileri nedeniyle mesafeli duruyor.
Küresel tahıl güvenliği açısından Mısır'ın Ukrayna ile işbirliği kritik. Ukrayna, savaşa rağmen tahıl ihracatını sürdürmeye çalışıyor ve Mısır bu ihracatın önemli bir pazarı. Eğer Mısır Ukrayna'dan alımlarını artırırsa, bu Kiev'e ekonomik destek sağlar ve Rusya'nın baskısını azaltır. Ayrıca Mısır'ın Ukrayna'ya vereceği siyasi destek, BM gibi platformlarda Rusya'nın izolasyonunu derinleştirebilir. Ancak Mısır'ın önceliği kendi iç istikrarı ve ekonomik kalkınması olduğu için Ukrayna konusunda aktif bir taraf olmaktan kaçınıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Mısır'ın Ukrayna algısı, Türkiye'nin Doğu Akdeniz ve Karadeniz stratejileriyle yakından ilgili. Türkiye, Ukrayna ile savunma işbirliğini güçlendirirken Rusya ile de dengeli ilişkiler yürütüyor. Mısır'ın Ukrayna tahılını alması, Karadeniz'deki sevkiyat güvenliği için Türkiye'nin arabuluculuk rolünü pekiştirebilir. Ayrıca Mısır ile Türkiye arasındaki normalleşme sürecinde Ukrayna faktörü ortak bir zemin olabilir. Ancak Mısır'ın Rusya'ya yakın duruşu, Türkiye'nin Batı ile uyumlu politikalarını zorlaştırabilir. Türkiye, Mısır'ı Ukrayna konusunda daha fazla işbirliğine çekerek bölgesel etkisini artırabilir.
