İngiltere'de bir milletvekili, endometriozis teşhisi ve tedavisi için bekleme sürelerinin NHS (Ulusal Sağlık Hizmeti) tarafından önceliklendirilmesi gerektiğini belirterek, 30 yıldır süren regl sağlığı mücadelesini gözler önüne serdi. Milletvekili White, kadın sağlığı alanındaki bu ihmalin yıllardır devam ettiğini ve binlerce kadının benzer acılar çektiğini vurguladı. Endometriozis, rahmi kaplayan dokuya benzer hücrelerin rahmin dışında büyümesiyle oluşan ve şiddetli ağrılara, kısırlığa neden olabilen kronik bir hastalık. White, kendi deneyimlerini aktararak, bu hastalığın teşhis edilmesinin ortalama 8 yıl sürdüğünü ve birçok kadının semptomlarının ciddiye alınmadığını ifade etti.
Gelişmenin arka planı
White'ın açıklamaları, Birleşik Krallık'ta kadın sağlığı hizmetlerindeki eksikliklere dair artan tartışmaların bir parçası olarak geldi. NHS verilerine göre, endometriozis şüphesi olan hastaların uzman bir jinekoloğa görünmek için 3 ila 12 ay arasında beklemesi gerekiyor. Bu süre zarfında birçok kadın, ağrı kesicilerle idare etmek zorunda kalıyor veya semptomları görmezden geliniyor. White, “30 yıl boyunca her ay şiddetli ağrı çektim, ama doktorlar bana 'biraz regl ağrısı çekmek normal' dedi” diyerek, tıbbi cinsiyet önyargısına dikkat çekti. Endometriozis, dünya çapında her 10 kadından birini etkiliyor, ancak teşhis sürecindeki gecikmeler hastalığın ilerlemesine ve psikolojik travmaya yol açıyor. White'ın kampanyası, stigmanın yıkılması ve sağlık sisteminin bu kronik hastalığı acil olarak ele alması gerektiğini savunuyor. Son yıllarda yapılan bir araştırma, endometriozis tedavisinde bekleme sürelerinin azaltılmasının sadece sağlık değil, aynı zamanda ekonomik bir yükü de hafifleteceğini gösteriyor; her yıl milyonlarca sterlin iş gücü kaybına neden olan hastalık, erken teşhisle daha yönetilebilir hale gelebilir.
Bölgesel ve küresel boyut
White'ın bu kişisel mücadelesi, yalnızca Birleşik Krallık'ta değil, küresel çapta kadın sağlığı politikalarının yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini gösteriyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), endometriozisi önemli bir halk sağlığı sorunu olarak tanımlıyor, ancak birçok ülkede teşhis ve tedaviye erişim yetersiz. Avrupa'da bazı ülkeler bekleme sürelerini kısaltmak için endometriozis merkezleri kurarken, gelişmekte olan ülkelerde farkındalık ve kaynak eksikliği devam ediyor. White'ın ses getiren çıkışı, diğer kadın siyasetçileri de benzer konuları gündeme taşımaya teşvik etti. Özellikle İngiltere'de geçtiğimiz yıl parlamentoda yapılan bir oturumda, kadın sağlığı stratejisinin güncellenmesi ve endometriozis eylem planı oluşturulması çağrıları yapılmıştı. Sağlık Bakanlığı, bekleme sürelerini azaltmak için ek fon ayırdığını duyursa da, uygulamadaki aksaklıklar sürüyor. White'ın mücadelesi, küresel kadın sağlığı hareketinin bir parçası olarak, kadınların kronik ağrılarının normalleştirilmesine karşı duruyor ve sağlık sistemlerinde cinsiyet odaklı bir yaklaşımın önemini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de endometriozis teşhis ve tedavisinde benzer sorunlar yaşanıyor. Sağlık Bakanlığı verilerine göre, Türkiye'de bu hastalığın teşhisi ortalama 5-10 yıl gecikiyor. Kadın sağlığı politikalarında regl sağlığının ihmal edilmesi, bu tür kronik rahatsızlıkların geç teşhis edilmesine neden oluyor. İngiltere'deki bu gelişme, Türkiye'deki sağlık otoritelerine erken teşhis ve farkındalık kampanyalarının önemini hatırlatıyor. Ayrıca, Türkiye'de kadınların sağlık hizmetlerine erişimindeki bölgesel eşitsizlikler göz önüne alındığında, White'ın küresel çapta ses getiren mücadelesi, Türkiye'de de benzer bir politika değişikliği için ilham kaynağı olabilir. Bu bağlamda, Türk sağlık sisteminin endometriozis için özel bir eylem planı oluşturması ve kadın hastalıkları polikliniklerinde farkındalığı artırması önerilebilir.
