İngiltere'de bir milletvekili, Meta'nın bebek ürünleri reklamlarının bebek kaybı yaşamış ailelere 'oturma odalarına bir beşik koymak' gibi acı verici bir deneyim yaşattığını söyledi. Michelle Welsh, Avam Kamarası'nda yaptığı konuşmada, sosyal medya devinin hedefli reklamcılık algoritmalarının, bebeklerini kaybeden aileleri sürekli olarak bebek bezleri ve bebek maması reklamlarına maruz bıraktığını ve bunun psikolojik travmalarını derinleştirdiğini ifade etti. Bu durum, dijital platformların kullanıcı hassasiyetlerini göz ardı etmesiyle ilgili tartışmaları yeniden alevlendirdi.
Reklam hedeflemesinin travmatik etkisi
Michelle Welsh, konuşmasında kişisel bir deneyimi de paylaştı. Kendisi de daha önce bebek kaybı yaşamış olan Welsh, Meta'ya ait platformlarda (Facebook ve Instagram) sürekli olarak bebek ürünleri reklamlarıyla karşılaştığını belirtti. Welsh, bu reklamların, kaybın acısını tazeleyerek yas sürecini zorlaştırdığını vurguladı. Milletvekili, "Sanki oturma odanıza bir beşik koyuyorlar ve onu görmezden gelmenizi bekliyorlar" dedi. Welsh, özellikle doğum sonrası dönemde bebek kaybı yaşayan annelerin, alışveriş alışkanlıkları ve arama geçmişleri nedeniyle hedef haline geldiğini söyledi. Meta'nın reklam algoritması, daha önce bebek ürünleri aramış veya ilgili içeriklerle etkileşime girmiş kullanıcıları tespit ederek onlara benzer reklamlar gösteriyor. Ancak Welsh'e göre bu, kullanıcının yaşam koşullarındaki ani değişikliği (örneğin bebek kaybı) hesaba katmıyor. Avam Kamarası'ndaki tartışma sırasında birçok milletvekili, dijital platformların kullanıcı verilerini daha etik bir şekilde işlemesi gerektiğini savundu. Muhafazakar Parti milletvekili Sarah Owen, "Bu sadece bir reklam meselesi değil; bu, insanların ruh sağlığıyla oynamak anlamına geliyor" dedi. İşçi Partisi'nden bazı milletvekilleri ise, Meta'nın bu tür hassas durumlarda reklam hedeflemesini durdurması için yasal düzenleme çağrısında bulundu. Konunun yasama gündemine taşınması bekleniyor.
Meta'nın tepkisi ve sektör genelinde tartışmalar
Meta sözcüsü, yaptığı açıklamada, şirketin kullanıcılara reklam tercihlerini kontrol etme imkanı sunduğunu ve hassas konularda reklam hedeflemesini sınırlamak için çalışmalar yürüttüğünü belirtti. Sözcü, "Kullanıcılarımızın refahı bizim için önemli. Reklam hedeflemesini iyileştirmek için düzenleyici kurumlar ve uzmanlarla işbirliği yapmaya hazırız" ifadelerini kullandı. Ancak milletvekilleri, Meta'nın mevcut önlemlerinin yetersiz olduğunu savunuyor. Benzer sorunlar daha önce de gündeme gelmişti. 2021'de bir araştırma, Meta'nın reklam algoritmasının çocuk kaybı yaşayan aileleri hedeflediğini ortaya koymuştu. O dönemde şirket, belirli sağlık kategorilerinde hedeflemeyi kısıtladığını duyurmuştu. Ancak Welsh'in vakası, bu önlemlerin yeterli olmadığını gösteriyor. Konu, Birleşik Krallık'ta dijital platformların hesap verebilirliği konusunda daha geniş bir tartışmanın parçası. İngiltere hükümeti, yakında parlamentoya sunulacak olan Çevrimiçi Güvenlik Yasası ile sosyal medya şirketlerine kullanıcıları zararlı içeriklerden koruma yükümlülüğü getirmeyi planlıyor. Welsh, bu yasanın reklam hedeflemesini de kapsayacak şekilde genişletilmesi gerektiğini söyledi. Uzmanlar, reklam hedeflemesinde yapay zeka kullanımının etik boyutlarının tartışılması gerektiğine dikkat çekiyor. Oxford Üniversitesi'nden dijital etik uzmanı Dr. Emma Carter, "Algoritmalar, kullanıcıların geçmiş davranışlarına göre tahmin yapar, ancak yaşam koşullarındaki ani değişiklikleri algılayamaz. Bu, özellikle yas gibi hassas dönemlerde ciddi sorunlara yol açabilir" dedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Meta'nın hedefli reklamcılık uygulamaları, Türkiye'de de benzer hassasiyetleri gündeme getirmektedir. Türkiye, sosyal medya kullanım oranının yüksek olduğu bir ülke olarak, dijital reklamcılığın etik sınırları konusunda daha sıkı düzenlemelere ihtiyaç duyabilir. Bebek kaybı veya diğer travmatik deneyimler yaşayan bireylerin kişisel verilerinin korunması, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında değerlendirilmelidir. Ayrıca, Türkiye'de faaliyet gösteren sosyal medya platformlarının, kullanıcıların duygusal durumlarını gözeten reklam politikaları geliştirmesi, toplum sağlığı açısından önem taşımaktadır. Bu olay, dijital platformların küresel ölçekte daha fazla hesap verebilirlik ve şeffaflık göstermesi gerektiğine işaret etmektedir.
