24 Temmuz 2024'te Meksika'nın en uzun süreli uyuşturucu baronlarından Ismael “El Mayo” Zambada, ABD'de bir havaalanında tutuklandı. 76 yaşındaki eski Sinaloa Karteli lideri, yıllardır süren kaçakçılık ve organize suç faaliyetleri nedeniyle hayatının geri kalanını hapiste geçirme riskiyle karşı karşıya. Tutuklanma, ABD ve Meksika makamlarının ortak operasyonu sonucu gerçekleşti; Zambada, ABD topraklarına girdikten kısa süre sonra FBI ve DEA ajanları tarafından yakalandı.
El Mayo'nun yükselişi ve çöküşü
Ismael Zambada, kariyerine Joaquín “El Chapo” Guzmán'ın ortağı olarak başladı ve 1990'larda Sinaloa Karteli'nin en güçlü kanadını yönetti. El Chapo'nun 2016'da yakalanmasının ardından Zambada, kartelin fiili lideri oldu. Meksika'daki uyuşturucu savaşlarında binlerce insan ölürken, Zambada, hükümetin en çok aranan suçluları listesinde yer aldı. Uzun yıllar boyunca Meksika ve ABD istihbaratı onu yakalamak için düzinelerce operasyon düzenledi, ancak rüşvet ve koruma ağları sayesinde hep kurtuldu. Tutuklanması, özellikle ABD'de, El Mayo'nun iktidarının sonuna işaret ediyor.
Zambada'nın suçlamaları arasında binlerce kilogram kokain, eroin ve metamfetamin kaçakçılığı, silah kaçakçılığı, kara para aklama ve cinayet yer alıyor. ABD Adalet Bakanlığı, Zambada'nın organizasyonunu “dünyanın en büyük uyuşturucu kaçakçılığı ağlarından biri” olarak tanımlıyor. Yargılanması halinde, 10'dan fazla ömür boyu hapis cezası alması bekleniyor. Tutuklanması, Meksika'da da büyük yankı uyandırdı; Başkan Lopez Obrador, operasyonun başarısını kutlarken, uyuşturucu kartelleriyle mücadelede uluslararası iş birliğinin önemini vurguladı.
Küresel uyuşturucu ticaretinde yeni denklem
El Mayo'nun yakalanması, Sinaloa Karteli'ni zayıflatsa da, uyuşturucu ticaretinin tamamen sona ermeyeceği düşünülüyor. Kartel içinde liderlik boşluğu doğacak ve bu boşluk, diğer karteller veya alt gruplar arasında çatışmalara yol açabilir. ABD ve Meksika için bu tutuklama büyük bir başarı, ancak uzun vadeli etkileri belirsiz. Küresel uyuşturucu ticareti, yeni rotalar ve liderlerle varlığını sürdürecek. Zambada'nın ayrıntılı bilgi vereceği bir anlaşma yapması durumunda, diğer önemli uyuşturucu baronları ve devlet görevlileri hakkında bilgiler ortaya çıkabilir. Bu, Meksika siyasetinde sarsıntı yaratabilir. Olay, uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadelede uluslararası koordinasyonun önemini bir kez daha gösterdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Meksika'nın aksine afyon ve eroin üretiminde değil, sentetik uyuşturucu ve eroin kaçakçılığında transit ülke konumunda. El Mayo'nun yakalanması, uluslararası uyuşturucu kaçakçılığı ağlarında bir daralma yaratabilir, ancak küresel uyuşturucu ticaretinin Türkiye'ye yansıması sınırlı olacaktır. Türkiye, uyuşturucuyla mücadelede ABD ve Avrupa ile iş birliği yapmakta; bu tür operasyonlar, istihbarat paylaşımını artırabilir. Ayrıca, Meksika kartellerinin Türkiye'ye yönelik doğrudan bir faaliyeti bilinmiyor; bu nedenle, olayın Türkiye'nin iç güvenliği üzerinde öngörülebilir bir etkisi yok. Ancak, uyuşturucu ticaretinin küresel boyutunun azaltılması, Türkiye'nin de faydalandığı uluslararası çabaları güçlendirebilir.
