Meksika'nın Sinaloa eyaleti, 2024 yılında Sinaloa kartelinin içine düştüğü şiddetli iç savaşla sarsılıyor. Joaquín 'El Chapo' Guzmán'ın oğlu Jesús Alfredo Guzmán Salazar'ın, babasının kartel ortağı Ismael 'El Mayo' Zambada'yı kaçırarak ABD yetkililerine teslim etmesi, kartel içindeki dengeleri alt üst etti. Bu olay, Sinaloa kartelinin 'Chapitos' ve 'Mayitos' adlı iki rakip fraksiyona bölünmesine yol açtı ve eyalette benzeri görülmemiş bir şiddet dalgasını tetikledi.
Olayın Arka Planı: İhanet ve Hesaplaşma
25 Temmuz 2024'te Ismael Zambada García, oğlu Joaquín Guzmán López tarafından kaçırılarak ABD'ye getirildi ve Texas'ta federal yetkililere teslim edildi. Zambada, 1989'dan bu yana Sinaloa kartelinin lider kadrosunda yer alıyordu ve El Chapo'nun en eski ortağıydı. Guzmán López'in bu hamlesi, kartel içindeki güç mücadelesini açıkça ateşledi.
Zambada'nın avukatı, müvekkilinin zorla kaçırıldığını ve iradesi dışında ABD'ye götürüldüğünü savunuyor. ABD Adalet Bakanlığı ise Zambada'yı uyuşturucu kaçakçılığı, organize suç ve cinayet suçlamalarıyla arıyordu. Bu teslimat, ABD-Meksika ilişkilerinde de yeni bir gerilim yarattı.
Olayın ardından Sinaloa karteli içinde 'Chapitos' (El Chapo'nun oğulları) ve 'Mayitos' (El Mayo'nun destekçileri) arasında çatışmalar başladı. Eyaletin başkenti Culiacán ve çevresinde silahlı çatışmalar, cinayetler ve kaçırma olayları arttı. Meksika hükümeti bölgeye asker sevk etti ancak şiddet durmadı.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Sinaloa karteli, dünyanın en büyük uyuşturucu kaçakçılığı örgütlerinden biri olarak ABD'ye yönelik fentanil ve metamfetamin sevkiyatının merkezinde yer alıyor. İç savaş, uyuşturucu ticaretinde aksamalara ve fiyat dalgalanmalarına yol açabilir. Ayrıca, Meksika'nın kuzeyinde istikrarsızlık, ABD sınır güvenliği için de risk oluşturuyor.
ABD yönetimi, kartel liderlerinin yakalanmasını olumlu karşılasa da, şiddetin artmasından endişeli. Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum, olayı 'bir suç örgütü içi hesaplaşma' olarak nitelendirdi ve ABD'nin müdahalesini eleştirdi. İki ülke arasında güvenlik işbirliği zaten gergin; bu olay, işbirliğini daha da zorlaştırabilir.
Uzmanlar, kartelin parçalanmasının uzun vadede daha küçük ve kontrolsüz grupların doğmasına yol açabileceğini belirtiyor. Bu da Meksika'da şiddetin daha da artması anlamına geliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Sinaloa kartelindeki iç savaş, doğrudan Türkiye'yi etkilemese de küresel uyuşturucu ticaretinde yaratacağı istikrarsızlık dolaylı sonuçlar doğurabilir. Türkiye, son yıllarda uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadelede transit ülke konumunda; Meksika kaynaklı sentetik uyuşturucuların Avrupa'ya yönelmesi Türkiye üzerinden geçen rotaları etkileyebilir. Ayrıca, ABD'nin kartellerle mücadelede Meksika'ya daha fazla askeri destek sağlaması, Latin Amerika'daki dengeleri değiştirerek Türkiye'nin bölgesel ortaklıklarını dolaylı etkileyebilir.
